Sözlük

بَيْع satış, değerlendirilmiş şeyi vermek onun değerini almaktır. شِرَاء satın almak ise, değerini verip değerlendirileni almaktır. Bazen satmaya alış, bazen de alışa, satış adı verilir. Bu da değer ile değerlendirilen eşyanın düşünülmesi açısından adlandırılmalarıdır. Allah buyurur ki: وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ Yusuf’u ucuz bir fiyatla sattılar (12/Yûsuf 20).

Peygamber efendimiz (sas) buyurmuştur ki: لاَ يَبِيعَنَّ أَحَدُكُمْ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ Biriniz kardeşinin satışı üzerine satış yapmasın. Yani: Onun alışı üzerine alış yapmasın (yani, alıcı olduğu şeye alıcı olmasın).

أَبَعْتُ الشَّيْء bir şeyi satışa çıkarmaktır. Şair şöyle der:

75- فَرَسًا فَلَيْسَ جَوَادُنَا بِمَبَاعِ

75- Bu at, bizim asil atımızdır, satılık değil.

مُباَيَعَة ve مُشَارَة kelimeleri de alışveriş için kullanılır. Allah buyurur ki: وَأَحَلَّ اللّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا Oysa Allah alış-verişi helâl, faizi ise haram kılmıştır (2/Bakara 275); وَذَرُوا الْبَيْعَ ve alış-verişi bırakın; (62/Cuma 9);

لا بَيْعٌ فِيهِ وَلاَ خِلاَلٌ ne alış-verişin ne de dostluğun geçerli oluğu (14/İbarahim 31); لاَ بَيْعٌ فِيهِ وَلاَ خُلَّةٌ , ne alış-verişin ne dostluğun olduğu (2/Bakara 254).

بَايَعَ السُّلْطَانَ : Hükümdara itâat edeceğine ve ona bağlı olacağına söz verdi, demektir. Buna, بَيْعَة ve مُباَيَعَة da denir. Yüce Allah’ın: فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ O hâlde yaptığınız bu alış-verişe sevininiz (9/Tevbe 111) sözü, لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ Andolsun ki, o ağacın altında sana biat ederken, Allah, mü’minlerden razı olmuştur (48/Fetih 18) âyetinde adı geçen بَيْعَةِ الرِضْواَن ‘ne işarettir.

باَعٌ kelimesi ise, vâvlıdır, çünkü, بَاعَ فِي السَّيْرِ يَبُوعُ denmektedir ki, bu kolunu uzatmak anlamına gelir.