Sözlük

بُلُوغ، بَلاَغُ kelimeleri, amacın en yükseğine erişmek ve en sonuna varmaktır. Bu bir yer, bir zaman ya da belirlenmiş işlerden biri olabilir. Bu kelime bazen tam varılmasa da yaklaşmayı ve görülecek noktaya kadar gelmeyi ifâde eder. En sona varmayı ifâde eden kullanımlarından bazıları: بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً insan güçlü çağına erip kırk yaşına varınca: (46/Ahkâf 15); فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ Kadınları boşayıp da bekleme sürelerini doldurdukları zaman (2/Bakara 232); مَا هُم بِبَالِغِيهِ , ulaşamayacakları bir büyüklenme vardır (40/Mu’min 56); فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ Çocuk onun yanında çalışma yaşına gelince ona:

(37/Sâffât 102); لعَلِّي أَبْلُغُ اْلأَسْبَابَ sebeplere erişeyim (40/Mu’min 36): أَيْمَانٌ عَلَيْنَا بَالِغَةٌ Üzerimizde sağlam yeminleriniz (68/Kalem 39); yani son derece pekiştirilmiş yeminler.

بَلاَغ ise, tepliğdir. Yüce Allah’ın: هَـذَا بَلاَغٌ لِلنَّاسِ Bu Kur’ân tüm insanlara yönelik bir duyurudur (14/İbrâhîm 52); بَلاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ . Bu, bir tebliğdir. Yoldan çıkmışlardan başkası helak edilir mi hiç? (46/Ahkâf 35); وَمَا عَلَيْنَا إِلاَّ الْبَلاَغُ الْمُبِينُ Bizim üzerimize düşen, yalnızca açıkça duyurmaktır (36/Yâsîn 17); فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلاَغُ وَعَلَيْنَا الْحِسَابُ senin görevin mesajımızı duyurmaktır, insanları hesaba çekmek bize düşer (13/Ra’d 40) sözleri gibi.

بَلاََغ yeterlilik demektir. Yüce Allah’ın: إِنَّ فِي هَذَا لَبَلاَغًَا لِقوْمٍ عَابِدِينَ Hiç kuşkusuz bu Kur’ân’da Allah’a kulluk edenler için yeterli olacak nitelikte bilgi ve mesaj vardır (21/Enbiyâ 106); وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ Eğer bunu yapmazsan O’nun elçisi olma görevini tebliğ etmemiş olursun (5/Mâide 67) sözleri gibi.

Yani eğer bunu ya da sorumluluğunu aldığın şeylerden birini tebliğ etmezsen mesajından hiçbir şeyi tebliğ etmeyen biri konumuna düşersin. Bunun sebebi ise, peygamberlerin (sas) hükümlerinin ve tekliflerinin daha da kesin oluşudur. Diğer insanların hükmü gibi değildir. Çünkü onlar bir kısım salih ameller yaptıklarında birtakım kötülükleri de olsa bağışlanabilirler.

Yüce Allah’ın: فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ İddet müddetlerini doldurduklarında onları ya güzelce tutun (65/Talâk 2) sözüne gelince bu gelip dayanmak anlamına gelir. Çünkü: Eğer kadın süresinin sonuna kadar varırsa, artık kocanın onu tekrar alması ve tutması doğru olmaz.

Bir haberi bildirmek için بَلَّغْتُهُ الْخَبَرَ denir. Ayrıca أَبْلَغْتُهُ da onun gibidir. بَلَّغْتُهُ ise, daha fazla vurguludur. Allah buyurur ki: أُبَلِّغُكُمْ رِسَالاَتِ رَبِّي Size Rabbimin mesajlarını iletiyorum, (7/A’râf 62); يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ Ey Peygamber, Rabbin tarafından sana indirilen mesajı duyur (5/Mâide 67); فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ أَبْلَغْتُكُم ما أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَيْكُمْ Eğer benim çağrıma sırt dönecek olursanız, ben size gönderilen mesajı duyurdum (11/Hûd 57); بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَامْرَأَتِي عَاقِرٌ yaşlılık bana ulaşmışken ve karım çocuktan kesilmişken nasıl oğlum olabilir?’ (3/Âl-i İmrân 40).

Bir yerde ise: وَقَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْكِبَرِ عِتِيّاً Ben ise, ihtiyarlığın son sınırına vardım (19/Meryem 8); bu âyette kullanılan بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ ifâdesi أَدْرَكَنِيَ الْجَهْدُ وأَدْرَكْتُ اْلجَهْدَ gibidir. Farkları ise, بَلَغَنِيَ الْمَكَانُ وَأَدْرَكَنِي denmesinin doğru olmamasıdır.

بَلاَغَة ise, iki şekilde kullanılır:

Birincisi, sözün bizzat kendisinin beliğ olmasıdır. Bu da sözde üç özelliğin bir arada bulunması demektir. Bunlar sözün dil açısından tamamen doğru olması, kast edilen manaya tamamen uygun olması ve kendi içinde doğruluğu dile getirmesidir. Bu özelliklerden biri ihlâl edildiğinde söz belağat açısından eksik/kusurlu kabul edilir.

İkincisi, sözün söyleyen ya da söylenen açısından beliğ olmasıdır. Bu da sözü söyleyenin söylemek istediği şeyi sözün kendisine söylendiği kişinin kabul edeceği bir şekilde söylenmesidir. Yüce Allah’ın: وَقُلْ لهَمُْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغاً Kendilerine öğüt ver onların içlerine işleyecek güzel söz söyle (4/Nisâ 63) sözü ise, bu iki anlamda da anlaşılabilir. Bu sözün anlamı, kimilerine göre: Onlara de ki: Eğer içinizde gizlediğiniz sözleri söylerseniz öldürülürsünüz şeklindedir. Başkalarına göre ise: Onları başlarına gelebilecek birtakım zorluklarla korkut şeklinde belirlenmiştir. Bunlar, sözün genel olan anlamından çıkarılabilecek bazı hususlara işaret sayılır.

بُلْغَة ise, hayatın kendisi ile devam ettiği ihtiyaçlardır.