Sözlük

بَتَر : Sözcüğü, bundan önceki mastara/köke yakındır. Fakat bu, kuyruk kesmede kullanılır. Sonra, sonun kesikliği ve devamının kesilmesinde de kullanılmıştır. Eğer bir kişinin yerine geçecek bir çocuğu yoksa, onun için فُلاَنٌ أبْتَرُ falan ebterdir, ifâde kullanılır. وَأُبَاتِر رَجُلٌ أَبْتَرُhayırda adı sanı anılmayan kişiye denir. Özellikle رَجُلٌ أُبَاتِرُ adam, merhameti olmayan adamdır. Yüce Allah’ın adı zikredilmeyen konuşmaya teşbih yoluyla خُطْبَةٌ بَتْرَاءُ adı verilmiştir. Bu da, Resûlullah’ın (sas) كُلُّ أَمْرٍ لاَ يُبْدَأُ فِيهِ بِذِكْرِ اللهِ فَهُوَ أبْتَرُ Allah’ın adıyla başlamayan her iş ebterdir, sözünden mülhemdir.

Yüce Allah’ın: إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ اْلاَبْتَرُ Şüphesiz, asıl soyu kesik olan, sana kin besleyendir (108/Kevser 3) sözünde geçen أَبْتَر sözcüğü ise, adı, sanı kesik olan adam demektir. Bunun sebebi ise, onların, Muhammed’in (erkek] çocuğu olmadığından, ömrünü tamamlayınca, adı, sanı yok olup gidecektir, diye düşünmeleridir. Yüce Allah, burada, asıl ona kin besleyenin adı, sanının yok olup gideceğine dikkat çekmiştir. Kendisine gelince, O, Yüce Allah’ın kendisini tanımladığı gibidir: وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ Senin adını yüceltmedik mi? (94/İnşirâh 4). Bu da, O’nu, mü’minlerin babası kılması, O’nu ve O’nun hak dinini koruyacak kimseler vermesidir. Mü’minlerin Emîri radiyallahu anhu şu sözüyle buna işaret etmiştir:

اَلْعُلَمَاءُ بَاقُونَ مَا بَقِيَ الدَّهْرُ ، أعْيَانُهُمْ مَفْقُودَةٌ، وَآثَارُهُمْ فِي اْلقُلوُبِ مَوْجُودَةٌ

Âlimler, zaman durdukça bakidirler, kendileri yitip giderler, eserleri ise, daima gönüllerde mevcuttur.

Bu, Peygamberin (sas) izinden giden âlimler için böyle ise, bizzat kendisinin makamı ne kadar yüce olur, düşünülsün; çünkü: O’nun adını Yüce Allah yüceltmiş ve kendisini peygamberlerin sonuncusu kılmıştır. Salât-u selâmın en üstünü O’nun ve diğerlerinin üzerine olsun.