Sözlük

ب د ا (BD̃Ê)

بَدَأْتُ بِكَذَا وأَبْدَأتُ واِبْتَدَأتُ fiilleri bir şeyi öne almayı anlatır. بَدْءُ وَ اِبْتِدَاء ise, bir şeyi herhangi bir şekilde başkasının önüne geçirmek demektir. Allah buyurur ki: وَبَدَأَ خَلْقَ اْلاِنْسَانَ مِنْ طِينٍ ve insanı yaratmaya çamurdan başladı (32/Secde 7); كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ Nasıl yarattığına bakınız (29/Ankebût 20); اَللّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ Allah, yaratmayı ilk başta gerçekleştirendir (10/Yûnus 34); كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ Sizi ilkin yarattığı gibi yine O’na döneceksiniz (7/A’râf 29).
مَبْدَأُ الشَّيْءِ Bir şeyin mebde’i, onun kendisinden oluştuğu ya da kendisinden meydana geldiği şeydir. Buna göre, harfler sözün mebde’idir; kereste kapı ve koltuğun mebde’idir, çekirdek de hurma ağacının mebde’idir. Bu açıdan, efendilerin sayıldığı sırada ilk kendisiyle başlanan efendiye بَدْء adı verilir.
Yüce Allah da bu anlamda المُبْدِئُ المُعِيد diye adlandırılmıştır; yani: Başlangıçta ve sonuçta asıl sebep odur. Bu anlamda, رَجَعَ عَوْدُهُ عَلَى بَدْئِهِ tekrar başladığı yere döndü, فَعَلَ ذلِكَ عَائِدًا وبَادِئاً bu işi defalarca başa dönüp yeniden yaptı, مُعِيدًا وَمُبْدِئًا başa dönüyor ve tekrar ediyor denir. وأَبْدَأْتُ مِنْ أَرْضٍ كَذَا ise, şu yerden çıkışa başladım demektir.
Yüce Allah’ın: بَادِيَ الرَّأْيِ Sıradan bir insan olduğunu görüyoruz (11/Hûd 27) âyetinde söz konusu olan, görüşün ilk akla gelenidir. Bu ise, görüşün henüz iyice düşünülmemiş, sağlaması yapılmamış olan hâlidir. Hemzesiz بَادِيَ diye de okunmuştur ki, görüşün ortaya çıkan fakat üzerinde durulmayan kısmı demektir. شَيْءٌ بَدِيءٌ daha önceden hiç alışılmamış olan, بَدِيع gibi, daha önce hiç kullanılmamış/orijinal şey demektir.
بُدْأة Paylar dağıtılırken ilk verilen pay demektir. Onun için kesilen etin her parçasına, عَظِيمَةُ بَدْءٍ . denmiştir.

Kur'an'da geçtiği ayetleri gör →