Sözlük

إِبْدَال و تَبْدِيل و تَبَدُّل وَ اِسْتِبْدَال Bir şeyi başka birşeyin yerine koymaktır. Bu عِوَض kelimesinden daha geneldir. Çünkü عِوَض bir şeyi vermekle elde edilen ikinci şeydir. تَبْدِيل ise, kimi zaman, yerine herhangi bir şey getirilmese de, mutlak anlamda değiştirmeyi ifâde etmek için kullanılır. Yüce Allah buyurur: فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلاً غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ Zulüm yapanlar, kendilerine söylenen sözü değiştirdiler (2/Bakara 59); وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً Onlara korkularından sonra bir güvenlik ortamı vereceğiz (24/Nûr 55). Yine buyurur ki: فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ Bunlar Allah’ın kötülüklerini iyiliklerle değiştireceği kişilerdir (25/Furkân70).

Deniyor ki: Bu âyette, sözü edilenler, daha önce işledikleri kötülüğü iptal edecek salih ameller işleyenlerdir. Ayrıca deniyor ki: Bu, Yüce Allah’ın, onların günâhlarını bağışlaması, iyiliklerini ise bereketlendirmesidir.

Allah buyurur ki: فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ مَا سَمِعَهُ Kim onu duyduktan sonra değiştirirse (2/Bakara 181); وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ Biz bir âyeti bir âyetin yerine koyup değiştirdiğimizde (16/Nahl 101); وَبَدَّلْنَاهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ Onların iki bahçesini iki bahçe ile değiştirdik (34/Sebe’ 16); ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ Sonra kötülüğün yerini iyilikle değiştirdik (7/A’râf 95); يَوْمَ تُبَدَّلُ اْلأَرْضُ غَيْرَ اْلأَرْضِ yer başka bir yer ile değiştirildiği gün (14/İbrâhîm 48); yani: Bugünkü hâli değiştiği gün.

إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْOnun sizin dininizi değiştireceğinden …korkuyorum, (40/Mü’min 26); وَمَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِاْلإِيمَانِ kim de küfrü iman ile değiştirirse (2/Bakara 108); وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ Eğer yüz çevirecek olursanız, yerinize başka bir kavim getirir (47/Muhammed 38).

Yüce Allah’ın: مَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ Katımda söz değişmez (50/Kâf 29) sözü, daha önce Levh-i Mahfûz’da yazılı olan şey değişmez, demektir. Burada, Yüce Allah’a mahsus bilginin kesin olarak gerçek olduğuna, O’nun bildiği gibi gerçekleşeceğine, herhangi bir değişikliğe uğramayacağına dikkat çekilmektedir. Bu, O’nun sözünde herhangi bir hilaf olmadığı anlamındadır, diyenler de vardır.

Bu her iki yorum, Yüce Allah’ın şu sözleri için de geçerlidir: لاَ تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللّهِ Allah’ın kelimelerinde herhangi bir değişiklik olmaz (10/Yûnus 64); لاَ تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ Allah’ın yaratmasında herhangi bir değişiklik olamaz (30/Rûm 30). Deniyor ki, bunun anlamı bu bir emirdir [yani Allah’ın yarattıklarını değiştirmeyin] ve iğdiş etmeyi yasaklamaktadır.

أَبْدَال (Abdâl] ise, salih bir topluluktur; Yüce Allah, onları, geçmişte kendileri gibi bir topluluğun yerine koymaktadır.

Bunun gerçeği ise, أَبْدَال kelimesinin, kendi kötü tutumlarını iyi tutumlarla değiştiren kişiler manasına geldiği ve Yüce Allah’ın: فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ İşte onlar, Allah’ın kötülüklerini iyiliklerle değiştireceği kişilerdir (25/Furkân 70) sözünde işaret edilen kimseler olduğudur.

بَأْدَلَة , bedende boyun ile göğüs kafesi arasındaki kısmın adıdır. Çoğulu, بَآدِل şeklindedir.

Şair şöyle der:

41- وَلاَ رَهِلٌ لَبَّاتُهُ وَبآدِلهُ

41- [Bir yiğit, kılıç gibi dümdüz ve keskin; mutedafil değildir],

Çenesinin altı ve gerdanlığı sarkan/şişen biri değildir.