Sözlük

سَجْر : Ateşi alevlendirmektir. سَجَرْتُ التَّنُّورَ /Tandırı alevlendirdim/yaktım, denir. Şu âyet de aynı anlamdadır: وَالْبَحْرِ الْمَسْجُورِ : Alevlenen denize and olsun (52/Tûr 6). Şair de şöyle der:

إِذَا شَاءَ طَالَعَ مَسْجُورَةً *** تَرَى حَوْلَهَا النَّبْعَ وَالسَّاسَمَا -227

227- Dilediğinde, alev içinde yükselir;

Etrafında neb’ ve sâsem ağaçlarını görürsün.

Hasan’dan yapılan rivâyete göre, وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ : Denizler kaynatıldığında (81/Tekvir 6) âyetinin anlamı şudur: “Denizler, ateşle tutuşturulduğunda”. Kimisine göre de anlamı; “Denizlerin suları çekildiğinde”, şeklindedir. Bu durumun meydana gelmesi de, denizlerde ateşin tutuşmasıyla olur. ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ : Sonra ateşte yakılacaklardır (40/Mü’min 72) âyeti, وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ : O ateşin yakıtı insanlarla taşlardır (2/Bakara 24) âyeti gibidir.

سَجَرَتِ النَّاقَةُ /Deve tutuştu, deyimi devenin koşarken çıkarttığı toz için istiâre edilmiştir. Bu tıpkı, اِشْتَعَلَتِ النَّاقَةُ gibidir. سَجِير : Dostunun sevgisiyle yanıp tutuşan dosta denir. Bu, “ فُلاَنٌ مُحْرَقٌ فِي مَوَدَّةِ فُلاَنٍ /Falan kişi falan kişinin sevgisiyle yanmaktadır” deyimi gibidir. Şair şöyle der:

سُجَرَاءُ نَفْسِي غَيْرُ جَمْعِ أُشَابَةٍ -228

228- Benim dostlarım, karıştırılmış bir topluluk değildir.