Sözlük

سَبْت : Asıl anlamı çalışmayı/işi bırakmaktır. Şu ifâdeler de bu anlamdan gelmektedir: سَبَتَ السَّيْرَ : Seyahati kesti. سَبَتَ شَعَرَهُ : Saçını tıraş etti. سَبَتَ أَنْفَهُ : Burnunu kesti.

يَوْمُ السَّبْتِ /Cumartesi, denmesinin nedeni şu olduğu söylenmiştir: Yüce Allah, göklerle yeri yaratmaya Pazar günü başlamış ve Kur’ân’da zikrettiği gibi onları altı günde yaratmış, Sebt/Cumartesi gününde de yaratma işine son vermiştir. İşte bundan dolayı söz konusu güne bu isim verilmiştir. سَبَتَ فُلاَنٌ : Falan kişi Cumartesiye girdi.

يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً (7/Â’raf 163) âyet ifâdesi; “İşi bıraktıkları gün” diye tefsir edilmiştir. وَيَوْمَ لاَ يَسْبِتُونَ (7 /Â’raf 163) âyet ifâdesini de kimisi; “İşi bırakmadıkları gün”, kimisi de “Cumartesi gününde olmadıkları zaman” şeklinde tefsir etmişlerdir. Bu her iki yorum da aynı duruma işaret eder.

إِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ (16 /Nahl 124); yani, o günde çalışmayı terk etmek, ancak onda ihtilâf edenlere (farz) kılınmıştı. وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا : Uykunuzu subât yaptık (78/Nebe’ 9); yani, uykunuzu çalışmaya ara verici yaptık. Bu da Yüce Allah’ın gecenin niteliği ile ilgili söylediği şu sözüne işarettir: هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ : O, odur ki, içinde durup dinlenesiniz diye sizin için geceye vücut verdi (10/Yûnus 67).