Sözlük

حَنَك kelimesi, çiğnemek anlamına gelir. Bu fiil, hem insan hem de hayvan için kullanılır. Karganın gagasına da حَنَكٌ denmiştir; çünkü, bu gaga karga için insanın çiğneme aleti/çenesi gibidir. أسْوَدُ مِثْلُ حَنَكِ الْغُرَابِ، وَحَلَكِ الْغُرَابِ “Karganın حَنَكِ ve حَلَكِ kadar siyah”, diye bir deyim vardır; karganın haneki, onun gagasıdır; haleki ise, tüyünün siyahlığıdır. Allah buyurur ki:  َلأحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إَلاََّ قَلِيلاً Onun soyunu, pek az bir bölümü dışında, avucumun içine alıp mahvederim (17/İsrâ 62); bu ifâde, حَنَكْتُ الدَّابَّة : Hayvanın çenesini yular ve gem ile bağladım deyiminden alınmış olabilir. Bu durumda anlamı: Ben falanı bağlayacak ve gemleyeceğim, sözü gibi olur.

Aynı zamanda اِحْتَنَكَ الْجَرَادُ اْلأرْضَ Çekirge çenesini yere dayadı; yedi, bitirdi, deyiminden de alınmış olabilir. O zaman da manası: Ben çekirgenin yeri istila etmesi gibi istila edeceğim, şeklinde olur. فُلاَنٌ حَنَّكَهُ الدَّهْرُ وَاحْتَنَكَهُ deyimi, نَجَّذَهُ ve قَرَعَ سِنَّهُ ve افْتَرَّهُ vb [Zaman, şartlar, sıkıntılar, acılar kişiyi olgunlaştırdı, eğitti, dayanıklı kıldı manasını taşırlar.] tecrübede kullanılan deyimler gibidir.