Sözlük

حَبْل bildiğimiz iptir. Allah buyurur ki: فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ Boynunda sağlam hurma lifinden örülmüş bir ip olduğu hâlde (111/Mesed 5). Yapı açısından حَبْلُ اْلوَرِيدِ şahdamarı ve حَبْلُ اْلعَاِتقِ boyun bağı ifâdeleri de ona benzetilmiştir. حَبْل uzatılmış (gerilmiş) olan ağ demektir. İstiâre yoluyla ulaşmak ve kendisiyle bir şeye ulaşılan varlık için kullanılır. Allah buyurur ki: وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعاً Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı sarılınız (3/Âl-i İmrân 103). O’nun ipi, kendisiyle Ona ulaşılan şeydir; Bu, Kur’ân olabilir; akıl olabilir; sımsıkı tutunup yapışılınca kişiyi O’nun gösterdiği istikâmete götüren başka bir şey de olabilir.

Yapılan sözleşmeye, verilen söze de bağlayıcı özelliği öne çıkarılarak حَبْل adı verilmiştir.

Yüce Allah’ın: ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلاَّ بِحَبْلٍ مِنَ اللّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ Nerede olsalar, onlara aşağılık damgası vurulmuştur. Yalnız, Allah’tan gelen bir iple ve insanlardan gelen bir iple kendilerini garantiye almaları müstesna (3/Âl-i İmrân 112) sözüne gelince, bunda, kâfirin iki sözleşmeye ihtiyacı olduğuna dikkat çekilmektedir.

Bu, Allah’tan gelen bir sözleşmedir. O da, kişinin Allah tarafından gönderilen bir Kitaba mensûp olanlardan olmasıdır. Yoksa, dîni üzere bırakılmaz ve onun için herhangi bir zimmet (anlaşma) yapılmaz.

İnsanlardan gelebilecek bir sözleşmedir. İnsanlar, bu sözleşme ile, onlara hayat hakkı tanırlar.

حِبَالَة kelimesi, avcının ipine/ağına tahsis edilmiştir ki, çoğulu, حَبَاِئل ’dir. 0000000 [Musa: Önce siz hünerinizi gösterin, dedi. O sırada adamların yere attıkları ipler ve değnekler büyülerinin etkisi ile Musa’ya yürüyorlarmış gibi göründüler (20/Tâhâ 66); Büyücüler, Firavun’un ululuğuna andolsun ki, üstün gelen taraf biz olacağız, diyerek iplerini ve değneklerini attılar (26/Şuarâ 44)]

Rivâyette ise deniyor ki: اَلنِّسَاءُ حَبَاِئلُ الشَّيْطَانِ Kadınlar, şeytanın ağlarıdır.

مُحْتَبِل ve حَابِل : Ağ sahibi demektir. وَقَعَ حَابِلُهُمْ عَلَى نَابِلِهِمْ habili, nabilinin üzerine düştü deyimi, aralarında kötülüğü kızıştırdılar demektir. حُبْلَة ise, yulara bağlanan iptir.