ح ر ج (ḪRC)
H-r-c
حَرَج ve حَرَاج kelimelerinin aslı, iki şeyin toplamı (birleşmesi) demektir. Bazen birleşen şeyler arasındaki darlık düşünülerek kullanılır. Sözgelimi, dar olan şey için: حَرَجٌ denir. Günâh için de حَرَج adı verilir. Allah buyurur ki: ثُمَّ لاَ يَجِدُوا فِي أنْفُسِهِمْ حَرَجاً Onlar sonra da hiçbir burukluk duymaksızın (4/Nisâ 65); وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ Din konusunda size hiçbir zorluk yüklemedi (22/Hac 78). Göğsü daraldı da denir. Allah buyurur ki: يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً Göğsünü, dar ve tıkanık yapar (6/En’âm 125).
Bu âyetteki حَرَج kelimesi, حَِرجًا şeklinde de okunmuştur. Yani: Küfrü ile gönlünü daraltır; çünkü: Küfür, zanna dayalı bir inanç olduğundan neredeyse gönlün asla rahat kabullenmediği bir durumdur. Tıpkı (Allah’ın) şu sözü gibi: خَتَمَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهمْ Allah onların kalplerini mühürlemiştir (2/Bakara 7); ayrıca فَلاَ يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ O hâlde bu görevi yaparken sakın ruhun sıkılmasın (7/A’râf 2). Bunun bir yasaklama olduğu da, bir dua olduğu da söylenmiştir. Bir hüküm olduğu ve ألَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ Senin göğsünü açmadık mı? (94/İnşirâh 1) âyeti gibi olduğunu söyleyen de vardır. مُتَحَرِّج ve مُتَحَوِّب ise, sakıncalı ve günâh olan şeyden sakınan kişidir.