Sözlük

el-Halîl şöyle der: قَمْح buğday, başakta olgunlaştıktan biçilip toplanıncaya kadar geçen zamandaki süreçte buğdayın aldığı isimdir. Bundan elde edilmiş una da قَمِيحَة adı verilir.

Bundan ayrı olarak قَمْح mastarı, aşağıya inerken başı yukarı kaldırmak anlamına gelir. Ayrıca ne şekilde olursa olsun, her tür baş kaldırmak için de قَمْح sözcüğü kullanılabilmektedir. Bu anlamda قَمَحَ الْبَعِير deve başını kaldırdı denmektedir. Biraz farklı bir anlamda أَقْمَحْتُ الْبَعِيرَ de denir ki, devenin başını arkaya bağladım demektir.

Yüce Allah’ın: فَهِيَ إِلَى اْلأَذْقَانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ O kelepçeler çenelerine dayanmıştır da burunları yukarı, gözleri aşağı somurtmaktadırlar (36/Yâsîn 8) sözünde geçen مُقْمَحُونَ sözcüğü yukarıda sözü geçen ifâdeye bir benzetmedir ve onların hâllerinin temsil ile anlatılmasıdır. Ayrıca onların Hakka boyun eğmeye, doğru olanı kabul etmeye ve Allah yolunda harcamaya karşı nasıl burun kıvırdıklarının bir çeşit tasvirini hedeflemektedir. Kimileri ise: Bu, onların إِذِ اْلأَغْلاَلُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلاَسِلُ يُسْحَبُونَ O zaman boyunlarında halkalar ve zincirler olduğu hâlde sürükleneceklerdir (40/Mü’min 71) âyetinde tasvir edilen kıyamet günündeki hâllerine işarettir, derler.