Sözlük

İnsanlara kalplerini yumuşatacak sevap veya ceza türünden hatırlatmalar yapmak, korkuyla karışık nasihat vermek anlamına gelen وَعْظ sözcüğü, hakkında el-Halîl şöyle der: وَعْظ Vaaz, insanın kalbini yumuşatacak hayırlı işleri hatırlamak demektir.

عِظَة ve مَوْعِظَة kelimeleri ise bunun isimleridir.

Allah buyurur ki: يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ Hatırlarsınız diye size böyle öğüt verir (16/Nahl 90); قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ De ki: Size sadece bir tek nasihat edeceğim. (34/Sebe 46); ذَلِكُمْ تُوعَظُونَ بِهِ Size öğütlenen budur (58/Mücâdele 3).

Yine buyurur ki: يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ Ey insanlar! Size Rabbinizden bir öğüt, geldi (10/Yûnus 57);وَجَاءَكَ فِي هَذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ Bunda da sana bir hakikat, mü’minlere de bir öğüt ve ibret gelmiştir (11/Hûd 120).

Yine buyurmaktadır ki: هَذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ Bu (Kur’ân) insanlar için bir açıklama, Allah’tan gereğince korkanlar için doğru yolu gösterme ve bir öğüttür (3/Âl-i İmrân 138); وَكَتَبْنَا لَهُ فِي اْلأَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْعِظَةً وَتَفْصِيلاً لِكُلِّ شَيْءٍ Ve onun için o levhalarda her şeyden yazdık, nasihat ve hükümlerin ayrıntılarına ait her şeyi (belirttik) (7/A’râf 145); فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغًا Onlara aldırma, onlara öğüt ver ve onların içlerine tesir edecek güzel söz söyle! (4/Nisâ 63).