Sözlük

وَزْن : Sözcüğü, bir şeyin değerini, ağırlığını bilmektir. Bu anlamda fiil olarak وَزَنْتُهُ وَزْنًا Onu bir şekilde tarttım, denir. Bir mastarı da زِنَةً şeklindedir. Halk nazarında bilinen ağırlık ise, adalet ve kantar ile değerlendirilebilen şeydir.

Yüce Allah’ın: وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ Ve doğru terazi ile tartın (26/Şuarâ 182) ve وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ Tartıyı adaletle yapın, (55/Rahmân 9) sözleri ise, insanın yaptığı ve söylediği her şeyde adaleti gözetmesi gerektiğine işaret vardır.

Yüce Allah’ın: فَلاَ نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَزْنًا kıyamet gününde onlara hiçbir değer vermeyiz (18/Kehf 105) sözü de [buna riâyet etmeyenlerle ilgilidir]. وَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْزُونٍ orada hikmetle ölçülmüş her şeyden bitkiler bitirdik (15/Hicr 19). Kimisi, bunlar altın ve gümüş gibi madenlerdir, der. Kimileri ise, bu Yüce Allah’ın yarattığı her şeye işaret eder ve onların dengeli biçimde yaratıldığını gösterir, derler. Tıpkı şu âyette olduğu gibi: إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ Haberiniz olsun ki, biz her şeyi bir kadere göre yarattık (54/Kamer 49).

Yüce Allah’ın وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ O gün terazi haktır. Kimin tartıları ağır gelirse, işte onlar kurtulanlardır (7/A’râf 8) sözü ise, insanlar hesaba çekilirken adaletin gözetileceğine işarettir. Nitekim buyuruyor ki: وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ Biz kıyamet günü için doğru teraziler kurarız; (21/Enbiyâ 47).

Yüce Allah, birkaç yerde مِيزَان kavramını tekil biçimde kullanmıştır, bunda hesaba çekenin tekliği ölçü alınmıştır. Çoğul biçimde kullandığı yerlerde ise, hesaba çekilenlerin çokluğu baz alınmıştır.

Bu manada وَزَنْتُ لِفُلاَنٍ وَوَزَنْتُهُ كَذَا denmektedir.

Allah buyurur ki: وَإِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ Kendileri başkalarına bir şey ölçtükleri veya tarttıkları zaman eksik ölçer ve tartarlar (83/Mutaffifîn 3).

قَامَ مِيزَانُ النَّهَارِdeyimi ise, gün yarı oldu, manasını taşır.