Sözlük

شَرَقَتِ الشَّمْسُ شُرُوقاً : Güneş doğdu. لاَ أَفْعَلُ ذَلِكَ مَا ذَرَّ شَارِقٌ : Güneş doğdukça bu işi yapmam, denilmektedir. أَشْرَقَتِ الشَّمْسُ : Güneş aydınlık saçtı: إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالاَشْرَاقِ : Biz dağları onun emrine vermiştik, akşam ve işrak vakti (tan doğumu) onunlar birlikte tesbih ederlerdi (38/Sâd 18).

مَشْرِق ve مَغْرِب tekil olarak geldiklerinde doğu ve batı yönlerine; tesniye şeklinde geldiklerinde de, kış ve yazın doğuş ve batışlarına işaret ederler. Çoğul olarak geldiklerinde ise her günün veya her mevsimin doğuş ve batışları itibarıyladır.

Allah buyurur ki: رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ : O, doğunun da, batının da Rabbidir (26/Şu’arâ 28); رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ : O, iki doğunun ve iki batının Rabbidir (55/Rahman 17); فَلاَ أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ : Doğuların ve batıların Rabbine yemin ederim (70/Meâric 40). إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا : Doğu yönünde bir yere çekilmişti (19/Meryem 16); yani doğu tarafından.

مَشْرَقَة : Doğu tarafından görülen yer. شَرَّقْتُ اللَّحْمَ : Eti güneşin altına serdim. مُشَرَّق : Güneş doğarken bayram namazının kılındığı namazgâh. شَرَقَتِ الشَّمْسُ : Güneş batmak üzere sarardı. Şu ifâdeler de bu anlamdan gelmektedir: أَحْمَرُ شَرِقٌ : Koyu kırmızı. أَشْرَقَ الثَّوْبَ بِالصِّبْغِ : Elbiseyi kırmızıya boyadı. لَحْمٌ شَرِقٌ : Yağsız kırmızı et.