Sözlük

رَغْبَة : Bu kelimenin asıl anlamı, bir şeyin geniş olmasıdır. Bu kökten şöyle denilmektedir: رَغُبَ الشَّيْءُ : Şey genişledi. حَوْضٌ رَغِيبٌ : Geniş havuz. فُلاَنٌ رَغِيبُ الْجَوْفِ : Falan kişinin midesi geniştir. فَرَسٌ رَغِيبُ الْعَدْوِ : Geniş adım atan at. رَغْبَة, رَغَب ve رَغْبَى kelimeleri, geniş/fazla istek anlamına gelirler. Allah buyurur ki: وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا : Onlar hem ümit, hem korku içindeyken bize dua ederlerdi (21/Enbiyâ 90).

رَغْب kelimesi, ( فِى ) ve (اِلَى ) edatlarıyla geldiğinde, bir şeyi arzulamak anlamına gelir: إِنَّا إِلَى اللّهِ رَاغِبُونَ Biz sadece Allah’ı arzulamaktayız (9/Tevbe 59) ( عَنْ ) ile geldiğinde ise bir şeye karşı istek duymama, ondan yüz çevirme anlamına gelir:

وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ : Kendi nefsini aşağılık kılandan başka İbrahim’in dininden kim yüz çevirir? (2/Bakara 130); أَرَاغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي : Sen benim tanrılarımdan yüz mü çeviriyorsun? (19/Meryem 46). رَغِيبَة : Çokça bağış/lütuf anlamındadır. Bağışın bu şekilde isimlendirilmesi, eğer arzu duyulan bir şey olmasından dolayı ise bu kelime رَغْبَة ’ten [tâ’nın fethi ile]; veya bol bir şey olmasından dolayı ise o zaman kelimenin asıl anlamını ifâde eden رُغْبَة ’ten [tâ’nın zammı ile] türemiş olur. Bu anlamda şair şöyle der:

يُعْطِي الرَّغَائِبَ مَنْ يَشَاءُ وَيَمْنَعْ -193

193- Dilediğine bol bağışta bulunur, dilediğine de vermez.