Sözlük

رَجْز : Bu kelimenin asıl anlamı titremektir. Bu anlamdan şöyle denilmektedir: رَجَزَ اْلبَعِيرُ رَجْزًا فَهُوَ أَرْجَزُ : Deve titredi. Deve birbirine yakın adım atıp güçsüzlükten dolayı titrediğinde نَاقَةٌ رَجْزَاءُ denir. Recez vezni de buna benzetilmiştir; çünkü cüzleri birbirine yakındır ve okunurken dil titremektedir. Bu tür şiire أُرْجُوزَة, أَرَاجِيز denir. رَجَزَ فُلاَنٌ وَارْتَجَزَ : Falan kişi recez ölçüsü ile şiir yazdı veya okudu.

Bu kökten ism-i fâil; رَاجِزٌ , رَجَّازٌ, رَجَّازَةٌ şeklinde gelir. لَهُمْ عَذَابٌ مِنْ رِجْزٍ أَلِيمٌ : Onlar için sarsan ve acıklı bir ceza vardır (34/Sebe’ 5) âyetinde geçen رِجْزٍ kelimesi, زَلْزَلَة : sarsıntı kelimesi gibidir. Yine Allah buyurur ki: إِنَّا مُنْزِلُونَ عَلَى أَهْلِ هَذِهِ الْقَرْيَةِ رِجْزًا مِنَ السَّمَاء بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ : Yoldan çıktıkları için, biz bu kentin üzerine gökten sarsan bir azap indireceğiz (29/Ankebût 34). وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ : Rücz’den sakın (74/Müddessir 5). Kimisine göre rücz’den kasıt puttur. Bazıları ise onun günâhtan kinâye olduğunu söyler. Yüce Allah günâhı, varacağı sonuçla isimlendirmiştir. Tıpkı yağmurun iç-yağ diye isimlendirilmesi gibi.

وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ : Sizi temizlemek, şeytanın riczini sizden gidermek için gökten üzerinize yağmur indiriyordu (8/Enfâl 11). İlgili maddede açıklandığı üzere şeytandan kasıt şehvettir.

Bazıları, Yüce Allah’ın, رِجْزَ الشَّيْطَانِ sözünden Şeytanın çağırdığı küfür, iftira ve fesad gibi şeyleri kastettiğini söyler. رِجَازَة : İçine taşların konulduğu bir bezdir; hevdec/tahtırevan eğildiğinde, onun iki tarafından birine asılır. Ona bu ismin verilmesi, tasavvur edilen onun hareket ve sallantısından dolayıdır.