ر ب ح (RBḪ)
R-b-h
رِبْح : Alış-verişten kaynaklanan artıştır. Daha sonra bu kelime mecâzî olarak bir çalışmadan elde edilen her türlü kazanca isim olmuştur. رِبْح /kâr, kimi zaman malın sahibine kimi zaman da malın kendisine nispet edilir: فَمَا رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ : Ticaretleri kâr etmedi (2/Bakara 16). Şair de şöyle der:
قَرَوْا أَضْيَافَهُمْ رَبَحًا بِبُحٍّ -176
176- Misafirlerini ağırladılar; ne ki, takdir edilmediler.
Bazılarına göre şiirde geçen رَبَح , kuş; diğer bazılarına göre ise içyağ anlamındadır. Fakat bana göre burada رَبَح kelimesi, kârdan elde edilen şeyin ismidir. Tıpkı نَقَض gibi. بُحّ ise kendileriyle bölüştürdükleri fal oklarının ismidir. Buna göre şiirin manası şöyle olur: “Misafirlerini ağırladılar, ama ondan en büyük kâr olan övgüyü elde edemediler.” Bu aynen şu şairin dedikleri gibidir:
فَأَوْسَعَنِي حَمْدًا وَأَوْسَعْتُهُ قِرًى *** وَأَرْخِصْ بِحَمْدٍ كَانَ كَاسِبَهُ اْلأَكْلُ -177
177- O beni bol bol övdü ben ise onu ağırladım;
Kazananı yemek olan övgü ne ucuzdur.