Sözlük

رِجَام : Taş. رَجْم : Taşlamak. رُجِمَ فَهُوَ مَرجُومٌ : Taşlandı; o, taşlanmıştır, denir. Allah buyurur ki: قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يَا نُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ : Dediler: “Ey Nuh! Eğer bu işe son vermezsen, mutlaka taşlananlardan olacaksın (26/Şu’arâ 116); yani en kötü şekilde öldürülenlerden olacaksın. وَلَوْلاَ رَهْطُكَ لَرَجَمْنَاكَ : Kabilen olmasaydı seni taşlardık (11/Hûd 91); إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوكُمْ : Onlar sizi ellerine geçirirlerse taşlayarak öldürürler (18/Kehf 20).

رَجْم , istiâre yoluyla zan, evham, sövme ve kovma anlamlarında da kullanılır. Örneğin şu âyette olduğu gibi: سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ رَابِعُهُمْ كَلْبُهُمْ وَيَقُولُونَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًا بِالْغَيْبِ : Onlar üç kişidir; dördüncüleri de köpekleridir” diyecekler; yine: “Beş kişidir; altıncıları köpekleridir” diyecekler. Bu, gaybı taşlamaktır (gayb hakkında tahmin yürütmektir) (18/Kehf 22). Şair de şöyle der:

وَمَا هُوَ عَنْهَا بِالْحَدِيثِ الْمُرَجَّمِ -181

181- Savaşla ilgili bu sözüm tahminî değildir.

  َلاَرْجُمَنَّكَ وَاهْجُرْنِي مَلِيًّا : Andolsun seni taşlarım! Uzun bir zaman benden uzak dur! (19/Meryem 46); yani seninle ilgili hoşuna gitmeyen bir şey söylerim. اَلشَّيْطَانُ الرَّجِيمُ : Hayırlardan ve mele-i a’lâ’nın mertebelerinden kovulmuş şeytan. Allah buyurur ki: فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ : Kovulmuş şeytandan Allah’a sığın (16/Nahl 98); فَاخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّكَ رَجِيمٌ : Çık oradan; çünkü sen kovuldun (15/Hicr 34). Kayan yıldızlar ile ilgili de şöyle buyurmaktadır: وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِ : Onları, şeytanlar için taşlamalar yaptık (67/Mülk 5).

رَجْمَة ve رُجْمَة mezar taşlarıdır; bunlar mezar anlamında da kullanılırlar. Çoğulu رِجَام ve رُجَم şeklinde gelir. رَجَمْتُ الْقَبْرَ : Mezarın üzerine taş koydum.

Hadiste şöyle geçmektedir: “لاَ تَرْجُموُا قَبْرِي : Kabrimin üstüne taş koymayın.” مُرَاجَمَة ; tıpkı مُقَاذَفَة gibi, istiâre yoluyla şiddetli sövme anlamında kullanılır. تَفْعُلاَن formundaki تَرْجُمَان de bu anlamdan gelmektedir.