ا ف ك (ÊFK)
إِفْك kelimesi, olması gereken şekilden başka bir şekle giren, yüzünü değiştiren her şeydir. Onun için estiği yönü değiştiren ve yönünden sapan rüzgârlara مُؤْتَفِكَة denir. Âyette: وَالْمُؤْتَفِكَاتُ بِالْخَاطِئَةِ ...Altüst olmuş beldeler de hep o günâhı işlediler (69/Hâkka 9) denmektedir.
وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوَى Altüst olmuş şehirleri de o böyle yaptı (52/Tûr 53). قَاتَلَهُمُ اللّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ Allah onları kâhiretsin! Nasılda çevriliyorlar (9/Tevbe 30); yani: İnançta haktan batıla çevriliyorlar. Sözde doğruluktan yalancılığa, fiilde güzelden çirkine dönüyorlar demektir. Yüce Allah’ın şu sözleri de bu anlamdadır: يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ Ondan (Kur’ân veya imandan) dönen döndürülür (engellenmez) (51/Zâriyât 9). فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ O hâlde (haktan) nasıl dönersiniz! (6/En’âm 95). أَجِئْتَنَا لِتَأْفِِكَنَا عَنْ آلِهَتِنَا Sen bizi tanrılarımızdan çevirmek için mi geldin (46/Ahkâf 22).
Böyle diyenler إِفْك kelimesini, onun, haktan batıla dönmek olduğuna inandıkları için kullanmışlardır. Bu, aynı sebepten, yalan için de kullanılmaktadır. إِنَّ الَّذِينَ جَاؤُوا بِاْلإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ (Peygamberin eşine bu ağır) iftirayı atanlar, şüphesiz sizin içinizden bir topluluktur (24/Nûr 11); لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ Vay hâline, her yalancı ve günâhkâr kişinin (45/Câsiye 7). أَئِفْكاً آلِهَةً دُونَ اللَّهِ تُرِيدُونَ Siz Allah’tan başka birtakım uydurma ilâhlar mı istiyorsunuz (37/Sâffât 86). Bu âyette şöyle denmiş olabilir: Siz yalandan ilâhlar mı istiyorsunuz?
Aynı şekilde buradaki أَئِفْكاً kelimesi تُرِيدُونَ fiilinin mef’ûlü da kabul edilebilir. O zaman ilâhlar kelimesi, ifk’in bedeli olur ki, bu ilâhlar ifk diye adlandırmış olur. Bu durumda siz ona bir iftira mı atmak istiyorsunuz? denmiş olur ki, bu durumda, Allah dışında ilâhlar edinmek bu iftiranın kendisi olur. Onun için Haktan batıla dönen adama رَجُلٌ مَأْفُوكٌ denmektedir. Şair şöyle der:
20- فَإنْ تَكُ عَنْ أَحْسَنِ الْمرُوءَةِ فَأُفُو
كًا فَفِي آخَرِينَ قَدْ أَفَكُوا
20- Eğer sen yiğitliğin en güzelinden sapmışsan;
Onlar da başkalarından sapmışlardır.
أُفِكَ يُؤْفَكُ demek aklın sapması anlamına gelir. Onun için aklı iyi çalışmayan veya tutulan adama رَجُلٌ مَأْفُوكُ اْلعَقْلِ denmektedir.