Sözlük

ا ش ر (ÊŞR)

أَشَر nimetle büyüklenmedir, bu da şımarıklığın aşırı olanıdır. Bu kalıbın fiili, أَشِرَ يَأْشَرُ أَشِرًا şeklindedir. Allah buyurur ki: سَيَعْلَمُونَ غَداً مَنِ الْكَذَّابُ الأَشِرُ Yarın kimin yalancı ve şımarık olduğunu öğreneceklerdir (54/Kamer 26). Onun için أَشِر kelimesi بَطِر kelimesinden daha etkilidir. بَطِر da فَرَح kelimesinden daha etkilidir. Çünkü ferahlanmak/sevinmek çoğu zaman mezmûm/yerilen bir hareket olsa da, kimi zaman olması gerektiği kadarı ile ve olması gerektiği yerde ortaya çıkmakla sınırlı kaldığında mahmûd/övülen bir sıfat olur. Allah buyurur ki: إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْفَرِحِينَ Allah (şımararak) sevinenleri sevmez (28/Kasas 76); فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا İşte bunlarla sevinsinler (10/Yûnus 58). Bunun böyle olmasının nedeni, فرح sevincin, aklın kurallarına uygun bir mutluluktan kaynaklanmasıdır. اشر ’in ise, ancak insanın hevasından –kontrol edilmemiş arzularından- kaynaklanan bir mutluluk hâli olmasıdır. Teşbih yoluyla, نَاقََةٌ مِئْشِيرٌ veya ضَامِرٌ denir ki, etine dolgun veya zayıf deve, demektir. Bu da, أَشَرْتُ اْلخَشَبَةَ odunu yardım, deyiminden alınmıştır.

Kur'an'da geçtiği ayetleri gör →