Sözlük

خُشُوع kelimesi, gönülden yalvarmaktır. Huşu çoğu zaman insanın vücut organları üzerinde gözüken duruş için, ضَرَاعَة ise, çoğu zaman insanın kalbinde bulunan duyguları anlatmak için kullanılır. Bu nedenle rivâyette şöyle denmiştir:

إِذَا ضَرَعَ اْلقَلْبُ خَشَعَتِ الْجَوَارَحُ Kalp yakarınca azalar da huşû’ içinde olur.

Allah buyurur ki: وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعًا Kur’ân onları ürpertir, saygılarını artırır (17/İsrâ 109); اَلَّذِينَ هُمْ فِي صَلاَتِهِمْ خَاشِعُونَ Onlar ki, huşu içinde namaz kılarlar (23/Muminun 2); وَكَانُوا لَنَا خَاشِعِينَ Bütün bunlar, bize gönülden saygı beslerlerdi (21/Enbiyâ 90); وَخَشَعَت اْلأصْوَاتُ Sesler kısılmıştır (20/Taha 108); خَاشِعَةً أبْصَارُهُمْ Gözleri dönmüş olarak (68/Kalem 43); أبْصَارُهَا خَاشِعَةٌ Gözleri endişe içindedir (79/Nâziât 9) âyetlerinde bu duygu kinâye yoluyla anlatılmış ve onun değişkenliğine dikkat çekilmiştir. Tıpkı şu âyetlerde olduğu gibi: إِذَا رُجَّتِ اْلأرْضُ رَجّاً Yeryüzü şiddetle sarsıldığı zaman (56/Vakia 4); إِذَا زُلْزِلَتِ اْلأرْضُ زِلْزَالَهَا Yer dehşetle sarsıldıkça sarsıldığı zaman (99/Zilzal 1); يَوْمَ تَمُورُ السَّمَاء مَوْراً وَتَسِيرُ الْجِبَالُ سَيْراً O gün gök, sarsıldıkça çalkalanacak. Dağlar da bir yürüyüş yürür ki! (52/Tûr 9-10).