Sözlük

خَزْن kelimesi, bir şeyi kasada, kilitli çekmecede biriktirmek, yığmak, korumaktır; ayrıca her tür koruma ve saklama için de kullanılır. Sözgelimi, sır vb saklamak da bu kelime ile ifâde edilir. Yüce Allah’ın: وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ Evrende varolan her şeyin hazinesi, ana kaynağı bizim yanımızdadır (15/Hicr 21); وَلِلَّهِ خَزَائِنُ السَّمَاوَاتِ وَاْلأرْضِ Oysa göklerin ve yerin hazineleri Allah’ındır (63/Münâfikûn 7) sözleri ise, icat etmek istediğinde Yüce Kudretinin yeterli olduğuna işarettir. Öte yandan Peygamberin (sas): فَرَغَ رَبُّكُمْ مِنَ الْخَلْقِ وَالْخُلُقِ وَالرِّزْقِ وَاْلأجَلِ Rabbimiz, yaratma, ahlak, rızık ve ecel’den boşaldı sözünde işaret ettiği duruma gönderme yapmaktadır.

Yüce Allah’ın: فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ وَمَا أَنْتُمْ لَهُ بِخَازِنِينَ Su ihtiyacınızı karşıladık. Yoksa su kaynağını oluşturan siz değilsiniz (15/Hicr 22) sözüne gelince, deniyor ki: Anlamı: Şükür ile onu koruyanlar olmadınız, şeklindedir. Kimileri ise, der ki: Yüce Allah’ın: أفَرَأيْتُمُ الْمَاء الَّذِي تَشْرَبُونَ أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ Şu içtiğiniz suyu görüyor musunuz? Onu siz mi indiriyorsunuz? (Vâkıa 69-70) sözünde haber verdiği şeye işarettir.

خَزَنَة ise, خَازِن kelimesinin çoğuludur. Allah buyurur ki: وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا Oranın kapıcıları onlara der (39/Zümer 71 ve 73); bu da cehennemin sıfatı ve cennetin sıfatı hakkındaki âyetlerde geçer. لاَ أقُولُ لَكُمْ عِنْدِي خَزَآئِنُ اللّهِ Ben size Allah’ın hazineleri bendedir de demiyorum (6/En’âm 50); yani, insanlardan esirgediği makdurâtı elimde demiyorum; zira, خَزْن kelimesi bir çeşit menetmedir. Kimisi ise: Onun “ol” sözüdür, derler. Et için kullanılan اِدِّخَار kelimesinin aslı, saklamaktır; kinâye yoluyla onun koktuğunu anlatır ve bu bağlamda خَزِنَ الّلَحْمُ denir ki, et koktu demektir. Bazen bu kelime “nûn” harfi öne alınarak خَنَزَ [haneze] şeklinde de söylenir.