Sözlük

كَيْل : Sözcüğü, tahıl ölçeğidir. Bu anlamda كِلْتُ لَهُ الطَّعَامَ ona yiyecek temin ettim, denir. كِلْتُهُ الطَّعَامَ Ona, bir tahıl ölçeği yiyecek verdim, اِكْتَلْتُ عَلَيْهِ Ondan bir tahıl ölçeği aldım, demektir. Allah buyurur ki:

وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَوَإِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ Eksik ölçüp tartanların vay hâline! Onlar insanlardan kendilerine bir şey aldıkları zaman tam ölçerler. Kendileri başkalarına bir şey ölçtükleri veya tarttıkları zaman eksik ölçer ve tartarla (83/Mutaffifîn 1-3).

Bu sözde her ne kadar tahıl ölçeği özellikle zikredilmişse de, alınabilen ve verilebilen her şeyde adaleti gözetmek gerektiğine teşvik vardır. Yüce Allah’ın:

فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَيْنَا Sen bize yine ölçek (zahire) ver, ayrıca sadaka da ihsan eyle. (12/Yûsuf 88); يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ Ey babamız! Bizden ölçek menedildi (bize zahire verilmeyecek). Bu kere kardeşimizi de bizimle gönder ki, ölçek alabilelim. (12/Yûsuf 63); يَا أَبَانَا مَا نَبْغِي هَذِهِ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ إِلَيْنَا وَنَمِيرُ أَهْلَنَا وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيرٍ ذَلِكَ كَيْلٌ يَسِيرٌ Ey babamız! Daha ne isteriz? İşte sermayelerimiz de bize iade edilmiş. Bununla yine ailemize zahire alır getiririz, kardeşimizi de koruruz, üstelik bir yük daha fazla zahire alırız. Zaten bu aldığımız pek az bir zahiredir (12/Yûsuf 65), bir deve yükü kadar, demektir.