ج ب ي (CBY)
C-b-y
Yüce Allah’ın: يُجْبَى إِلَيْهِ ثَمَرَاتُ كُلِّ شَيْءٍ رِزْقاً مِنْ لَدُنَّا Onları katımdan bir rızık olarak her şeyin ürünlerinin toplanıp getirildiği, kutlu bir yere yerleştirmedik mi? (28/Kasas 57) sözü de bu anlamdadır.
اِجْتِبَاء ise, seçme yoluyla toplamaktır. Yüce Allah: فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ Rabbi, onu seçti (68/Kalem 50) buyurmuştur. Yüce Allah’ın: وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِم بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلاَ اجْتَبَيْتَهَا Sen onlara bir âyet sunmadığın zaman, onu seçseydin ya, derler (7/A’râf 203) sözünde ise, onların: Toplasaydın ya diye eğlendikleri ve böylece tariz yoluyla: Sen bu âyetleri uyduruyorsun; Allah’tan gelmiyorlar dedikleri anlatılmaktadır.
اِجْتِبَاءُ اللهِ الْعَبْدَ Allah’ın kulu seçmesi: Kulun herhangi bir gayreti olmadan Allah’ın ona pek çok nimetin kapısını açan bir ilâhî feyz vermesi yoluyla kendine tahsis etmesidir. Bu, peygamberler ile Sıddîkler ve Şehitlerden onlara yakın derecedeki bazı kişiler için söz konusudur.
Allah buyurur ki: وَكَذَلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ Tıpkı rüyanda gördüğün gibi Rabbin seni peygamber olarak seçecek (12/Yûsuf 6); فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ Fakat Rabbi Onu seçti ve salih insanlardan yaptı (68/Kalem 50); وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ Bunlardan bazılarının babalarını, soylarından gelenleri ve kardeşlerini de seçip doğru yola ilettik (6/En’âm 87); ثُمَّ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَيْهِ وَهَدَى Fakat bir süre sonra Rabb’i, onu seçti, tövbesini kabul ederek kendisini doğru yola iletti (20/Tâhâ 122); يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ Allah, dilediğini kendisine seçer ve kendisine yöneleni de doğru yola iletir (42/Şûrâ 13).
Bu da Yüce Allah’ın: إِنَّا أَخْلَصْنَاهُمْ بِخَالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ Biz onları Âhiret yurdunu düşünen, gönülden bağlı kullar yaptık (38/Sâd 46) sözü gibidir.