دمع

Gözyaşı, ağlamak: 'دمع' kelimesinin temel anlamı, gözden akan sıvıdır. Lisânü'l-Arab'a göre bu, gözün ağlamasıyla ortaya çıkan su olarak tanımlanır.
- Lisânü'l-Arab'dan örnek: وَالدَّمْعُ: مَا يَسِيلُ مِنَ الْعَيْنِ مِنَ الْمَاءِ لِلحُزْنِ وَغَيْرِهِ مِنَ الْبُكَاءِ. (Gözyaşı: Gözden üzüntüden veya ağlama gibi sebeplerden akan sudur.)
- Bir başka örnek: وَقَولُهُمْ: دَمِعَتْ عَيْنُهُ تَدْمَعُ دَمْعاً، إِذَا فَاضَتْ بِالدَّمْعِ. (Denir ki: Gözü sulandı/ağladı, gözyaşı döktü, yani gözü gözyaşıyla doldu.)
Suyun akması, sızması: Daha geniş anlamda 'دمع' kelimesi, suyun herhangi bir yerden akması veya sızması için de kullanılabilir. Özellikle bir çeşmenin veya kuyunun suyunu akıtması durumunda geçerlidir.
- Lisânü'l-Arab'dan örnek: وَقَدْ يُطْلَقُ الدَّمْعُ عَلَى مَاءِ الْعَيْنِ مِن غَيْرِ بُكَاءٍ، وَعَلَى مَاءِ الْعَيْنِ مِن الْبُكَاءِ، وَهُوَ الْغَالِبُ. وَقَدْ يُقَالُ: دَمِعَتِ السِّلْعَةُ، إِذَا رَشَحَ مَاؤُهَا. (Gözyaşı ağlama olmadan da gözdeki su için ve çoğunlukla ağlamadan dolayı gözdeki su için kullanılır. Bazen: Eşya sulandı/sızdı, eğer suyu sızıyorsa denir.)
- Bir başka örnek: وَكَذَلِكَ قَوْلُهُمْ: دَمَعَتِ الْبِئْرُ إِذَا زَادَ مَاؤُهَا. (Aynı şekilde denir ki: Kuyu sulandı/taştı, eğer suyu arttıysa.)
Kur'an'dan Kullanım Örneği: Kur'an-ı Kerim'de 'دمع' kökünden türemiş kelimeler birkaç yerde geçer ve genellikle ağlama, gözyaşı bağlamındadır. Örneğin:
- سورة المائدة ٣٥:٨٣: وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ (Resule indirileni işittikleri zaman, bildikleri gerçekten dolayı gözlerinin yaşla dolup taştığını görürsün. "Rabbimiz! İnandık, bizi şahitlerle beraber yaz" derler.)

Sözlük

د م ع (D̃MA)