Kök: زهد (Zahed)
Lisânü'l-Arab sözlüğüne göre "زهد" kökü, genel olarak bir şeye karşı isteksizlik, az rağbet gösterme veya ondan el çekme anlamlarına gelir. Bu kök, maddi şeylere karşı duyarsızlık, dünya nimetlerinden uzak durma ve kanaatkârlık gibi çeşitli kavramları ifade etmek için kullanılır. İşte Lisânü'l-Arab'daki başlıca anlamları, örnekleri ve kullanımları:
1. Az Rağbet Göstermek, İsteksizlik Duymak:
Bu, kökün temel anlamıdır. Bir şeye karşı duyulan ilginin azlığını veya tamamen ortadan kalkmasını ifade eder.

Lisânü'l-Arab'dan Örnek: "زَهِدَ في الشيء وزَهِدَ عنه زُهْداً وزَهادةً: قَلَّت رغبته فيه أو تركَه" (Bir şeye karşı zâhide oldu ve ondan zühd ile, zühâdeh ile zâhide oldu: Ona karşı rağbeti azaldı veya onu terk etti.)
Lisânü'l-Arab'dan Kullanım Örneği: "زَهِدْتُ في الطعام: صارت نَفْسي لا تشتهيه" (Yemeğe karşı zâhid oldum: Nefsim onu artık iştah etmez oldu.)

2. Dünya Nimetlerinden El Çekme (Zühd):
Bu, kökün en bilinen ve yaygın kullanılan anlamıdır. Dünya hayatının geçici nimetlerine karşı isteksizlik, onlara bağlanmama ve ahiret hayatına odaklanma durumudur. Bu durum, genellikle kendini ibadete verme ve sade bir yaşam sürme şeklinde ortaya çıkar.

Lisânü'l-Arab'dan Örnek: "الزُّهْدُ في الدُّنْيا: تَرْكُ الرغبة فيها" (Dünyadaki zühd: Ona karşı rağbeti terk etmektir.)
Lisânü'l-Arab'dan Kullanım Örneği (Şiir Dizesi): يقول الشاعر: لا تَزْهَدَنَّ في المعروفِ مُبتَغياً نَشرَ الصِّفاتِ فما تَتْبَعُها رِيَبُ (Şair şöyle der: İyilikte zühd etme, yaymayı iste Sıfatların; çünkü onları şüpheler takip etmez.) Bu dizide, iyilik yapma konusundaki isteksizlik, yani zühd, eleştirilmektedir.

3. Az Kanaat Etmek:
Bir şeye karşı az bir miktarla yetinme, elindekine razı olma anlamını da taşır.

Lisânü'l-Arab'dan Örnek: "(فلان) زَهِيدُ العطاسِ إِذا كان يتَقَلَّلُه." (Filan, hapşırması az olan (zehîdü'l-'atâs) gibidir, eğer onu az buluyorsa.) Burada "zehîdü'l-'atâs", az hapşıran kişi anlamında kullanılmış olup, azlık ve kanaat anlamını temsil eder.

Kur'an'dan Kullanım Örneği:
Kur'an-ı Kerim'de "زهد" kökü, genellikle dünya hayatına karşı gösterilen isteksizlik ve ahirete yönelme anlamında geçer.

Yusuf Suresi, 20. Ayet: وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُودَةٍ وَكَانُوا فِيهِ مِنَ الزَّاهِدِينَ (Ve onu çok ucuz bir fiyata, birkaç dirheme sattılar. Çünkü onlar ona karşı isteksizdiler (zâhidînidiler).) Bu ayette, Yusuf (a.s)'ı satan kardeşlerinin ona karşı duydukları isteksizlik ("zâhidîn") ifade edilmektedir. Bu kullanım, "bir şeye karşı rağbetin olmaması" anlamını somutlaştırmaktadır.

Sözlük

ز ه د (ZHD̃)