Sözlük

هَلاَكَ : Değişik üç anlamda kullanılmıştır:

1- Bir şeyin kaybedilmesi anlamında. Kaybedilen şey kaybedenin yanında olmasa da başkasının yanında olabilir.

Bu konuda Allah buyurur ki: هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيَهْ Gücüm de benden yok olup gitti (69/Hâkka 29).

2- Bir şeyin şekil değiştirmesi ve bozulması anlamında kullanılabilmektedir. Meselâ Allah buyurur ki: وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ , ekini ve nesli yıkıma uğratmak için koşuşturur. (2/Bakara 205).

Ayrıca هَلَكَ الطَّعَام yemek bozuldu, denmektedir.

3- Ölüm anlamında kullanılmaktadır. Meselâ Yüce Allah buyurmuştur:

إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ ..bir kişi ölürse, (4/Nisâ 176).

Yüce Allah kâfirlerin inancından haber verirken şöyle buyurmaktadır: وَمَا يُهْلِكُنَا إِلاَّ الدَّهْرُ Bizi ancak geçen zaman helak eder. (45/Câsiye 24).

Yüce Allah ölüm sözcüğünü helâk sözcüğüyle vermez ve onu yermek de istemez. Sadece burası hariç.

Bir de şu âyette aynı anlamda kullanılır: وَلَقَدْ جَاءَكُمْ يُوسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا زِلْتُمْ فِي شَكٍّ مِمَّا جَاءَكُمْ بِهِ حَتَّى إِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ مِنْ بَعْدِهِ رَسُولاً Bundan önce size delillerle Yûsuf gelmişti. O zaman da onun size getirdiği hakikatte şüphe edip durmuştunuz. Nihâyet helak olduğunda (vefat ettiğinde) de Bundan sonra Allah asla peygamber göndermez, dediniz (40/Mü’min 34).

Yüce Allah’ın bu iki yerde helâk kavramını kullanmış olması özel bir anlama işaret etmek içindir ki, biz onu usul olarak bu kitapta ele almıyoruz. Bu başka kitaplarda konusudur.

4- Bir şeyin varlık aleminden iptal edilmesi ve kökten yok edilmesi anlamında kullanılmaktadır. İşte bu Yüce Allah’ın aşağıdaki âyette işaret ettiği فَنَاء yok olup gitmek: كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلاَّ وَجْهَهُ O’nun yüzünden başka her şey helak olacaktır, (28/Kasas 88) .

Azap, korku ve fakirlik için de هَلاَكَ adı kullanılmaktadır. Yüce Allah’ın şu sözleri bu manaya işaret etmektedir: وَإِنْ يُهْلِكُونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ Böylece yalnız kendilerini helak ediyorlar ama farkında değiller (6/En’âm 26); وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَحْسَنُ أَثَاثًا وَرِئْيًا Halbuki biz, kendilerinden evvel, mal ve gösterişçe daha iyi durumda nice kuşağı helak etmişizdir (19/Meryem 74).

وَكَمْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا Nice kentler helak ettik. (7/A’râf 4); فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا Nice memleketler vardı ki, biz onları helak ettik. (22/Hac 45); أَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ şimdi o batıl yolu tutanların yaptıkları yüzünden bizi helâk mi edeceksin? (7/A’râf 173).

رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا .Rabbim! dedi, dileseydin bunları da, beni de daha önce helâk ederdin. Şimdi bizi, içimizdeki o beyinsizlerin yaptıkları yüzünden helâk mi edeceksin? (7/A’râf 155).

Yüce Allah’ın: فَهَلْ يُهْلَكُ إِلاَّ الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ Hiç yoldan çıkan fasıklar topluluğundan başkası helak edilir mi? (46/Ahkâf 35).

Burada söz konusu edilen helak ise, Peygamber efendimizin (sas): لاَ شَرَّ كَشَرٍّ بَعْدَهُ النَّار Hemen ardından ateşin/cehennemin geldiği kötülükten daha büyük kötülük olmaz, sözünde işaret ettiği en büyük helâktir.

Allah buyurur ki: مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ أَهْلِهِ وَإِنَّا لَصَادِقُونَ ..’Biz o ailenin helak edilişi sırasında orada değildik, inanın ki doğru söylüyoruz (27/Neml 49).

هُلْك , yok etmek, yıkıma uğratmaktır.

تَهْلُكَة ise, helâke yol açan veya sebep olan şeydir.

Allah buyurur ki: وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلاَ تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ Allah yolunda mal harcayın da kendinizi ellerinizle tehlikeye bırakmayın (2/Bakara 195).

اِمْرَأَةٌ هَلوُك deyimi, yürürken sanki kendini öldürecekmiş gibi yürüyen kadın, demektir. Bu manada şair şöyle der:

461- مَرِيضَاتُ أَوْبَاتِ التَّهَادِي كَأَنَّمَا *** تَخَافُ عَلَى أَحْشَائِهَا أَنْ تَقْطَعَا

461- Karşılıklı hediyeleşmenin dönüşlerinin hastaları sanki

Korkan bağırsaklarından onların kesilip kopmalarından.

Kötü kadına bu (gayrimeşru) eğiliminden dolayı هَلوُك adı verilmiştir.

هَالِكِي ise, demirci demektir. Önceleri هَالِك kabilesinden demircilik yapan bir kişinin adıydı. Daha sonra demircilik yapan herkese هَالِكِي adı verilmiştir.

هُلْك kelimesi ise, yıkıma uğrayan, yok olan şeydir.