م ح ص (MḪṦ)
M-h-s
مَحْص kelimesinin asıl manası, bir şeyi kusurlarından arıtmak ve saflaştırmak demektir. Bu kelime فَحْص kelimesi gibidir. Yalnız فَحْص , bir şeyi bitişik olmayan karışımlarından ayırmak demek iken, مَحْص ise, bir şeyi bitişik olan maddelerinden ayırmak demektir. Bu anlamda مَحَصْتُ الذَّهَبَ وَمَحَّصْتُهُ altını, diğer yabancı maddelerden arıttım denir.
Allah buyurur ki: وَلِيُمَحِّصَ اللّهُ الَّذِينَ آمَنُوا Bir de Allah, böylece iman edenleri günâhlardan arıtmak ister (3/Âl-i İmrân 141); وَلِيُمَحَّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ kalplerinizde olanı arıtması (3/Âl-i İmrân 154).
Burada تَمْحِيص kelimesi, تَزْكِيَة, تَطْهِير ve bunların benzerleri gibi temizleme ve arıtma manalarına gelir.
Bu anlamda dua edilirken şöyle denir: اَلَّلهُمَّ مَحِّصْ عَنَّا ذُنُوبَنَا ya rabbi bizi günâhlarımızdan arındır. Yani, bize yapışan günâhları temizle.
مَحَصَ الثَّوْبُ deyimi, yeni elbiseye yapışan yün, iplik vb temizlendi demektir.
Kalın ip (sicim) tüyleninceye kadar esidiğinde مَحَصَ اْلحَبْلُ يَمْحَصُ denir.
مَحَصَ الصَّبِيُّ cümlesi ise, çocuk koşmaya başladı, demektir.