Sözlük

ذِرَاع /Kol: İnsanın bilinen organıdır. Bu kelime kol ile ölçülen şey anlamında da kullanılır. Allah buyurur ki: ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ : Sonra uzunluğu yetmiş arşın olan zincire vurun onu! (69/Hâkka 32). ذِرَاعٌ مِنَ الثَّوْبِ وَاْلأَرْضِ : Elbiseden ve yerden bir zira/kol. Hayvanın koluna benzetilerek bir yıldıza ذِرَاعُ اْلأَسَدِ denir. ذِرَاعُ اْلعَامِلِ : Su kanalının baş tarafına denir. هَذَا عَلَى حَبْلِ ذِرَاعِكَ sözü, هُوَ فيِ كَفِّكَ : O, elindedir/sana yakındır, sözü gibidir.

ضَاقَ بِكَذَا ذَرْعيِ sözü de ضَاقَتْ بِهِ يَديِ : Ona gücüm yetmedi, sözü gibidir. ذَرَعْتُهُ : Onun koluna vurdum. ذَرَعْتُ : Kolu uzattım. Şu söz de bu anlamdadır: ذَرَعَ اْلبَعِيرُ فيِ سَيْرِهِ : Deve adımlarını geniş attı. فَرَسٌ ذَرِيعٌ وَذَرُوعٌ : Uzun adım atan deve. مُذَرَّع : Beyaz kollu/bacaklı.

زِقٌّ ذِرَاعٌ : Bazılarına göre, büyük, bazılarına göre ise küçük tulumdur. Birincisine göre bu sözün anlamı, kollu olan tulumdur; ikincisine göre ise, kolu kendisinden ayrılan tulumdur. ذَرَعَهُ اْلقَيْءُ : Kendini kusmaktan tutamadı. ذَرَعَ اْلفَرَسُ : At hızlı geçti. تَذَرَّعَتِ اْلمَرْأَةُ الخُوصَ : Kadın hurma yapraklarını ayıkladı ve onları yardı. Benzetme yoluyla da; تَذَرَّعَ فيِ كَلاَمِهِ : Fazla konuştu, denir. Bu tıpkı سَفْسَفَ فيِ كَلاَمِهِ sözü gibidir. Bunun aslı, سَفِيفُ اْلخُوصِ : hurma yapraklarının örülmesi, anlamından gelmektedir.