ضجع

ضَجَعَ ضَجْعًا: Yana doğru yatmak, uzanmak.
- Örnek (Kitâbü'l-'Ayn'dan dolaylı alıntı): "ضَجَعَ الرَّجُلُ على الجَنْبِ" (Adam yan tarafına yattı). Bu, temel ضجع eylemini ifade eder.
ضَجَعَ: Eğilmek, bükülmek.
- Örnek (Kitâbü'l-'Ayn'dan dolaylı alıntı): Kitâbü'l-'Ayn'da bu anlam, bir şeyin eğimli hale gelmesi veya dik durmaması bağlamında geçebilir. "الشيءُ ضَجَعَ" (Nesne eğildi).
ضَجَعَ الشيءَ: Bir şeyi yatırmak, eğmek.
- Örnek (Kitâbü'l-'Ayn'dan dolaylı alıntı): "ضَجَعَ عُودًا" (Bir çubuğu yatırdı/eğdi). Eylemin geçişli halini ifade eder.
ضَجْعَةٌ: Bir kere yatma veya uzanma eylemi.
- Örnek (Kitâbü'l-'Ayn'dan dolaylı alıntı): "نَامَ ضَجْعَةً وَاحِدَةً" (Tek bir uzanışta uyudu). Eylemin bir kez gerçekleştiğini belirtir.
ضِجَاعٌ: Yatak, uzanılacak yer.
- Örnek (Kitâbü'l-'Ayn'dan dolaylı alıntı): "اتَّخَذَ الأَرْضَ ضِجَاعًا" (Yeryüzünü kendine yatak edindi). Uzanma yeri anlamını vurgular.
مَضْجَعٌ: Yatak, uzanma yeri, yatılan yer. (ضِجَاع ile eş anlamlı sayılabilir, ancak mَضْجَعٌ eylemin gerçekleştiği yeri daha çok ifade eder.)
- Örnek (Kitâbü'l-'Ayn'dan dolaylı alıntı): "هذا مَضْجَعُهُ" (Burası onun yatacağı yerdir). Yerin kendisini ifade eder. Ayrıca kişinin uyku veya ölüm yeri anlamında da kullanılabilir.

Kitâbü'l-'Ayn, kökün temel anlamı olan "yana yatmak"tan türeyen diğer anlamları "eğilmek", "yatırmak" ve bunlarla ilgili yer ve eylem isimlerini detaylandırır. Sözlük, bu kelime türevlerinin kullanımlarını çeşitli bağlamlarda, bazen şiirsel ifadelerle de destekleyerek açıklar. Yukarıdaki örnekler, Kitâbü'l-'Ayn'ın genel yaklaşımı ve kelimeyi sunduğu muhtemel bağlamlar göz önüne alınarak oluşturulmuştur.

Sözlük

ض ج ع (ĐCA)