Baskı ve şiddet kalmayıncaya ve din tamamen Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer (küfürden) vazgeçerlerse, şüphesiz ki Allah onların yaptıklarını hakkıyla görendir.

وَقَاتِلُوهُمْ حَتّٰى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلّٰهِ فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

ve ḳātilūhum Hattā lā tekūne fitnetun ve yekūne d-dīnu kulluhu li (a)llahi fe ini ntehev fe inne (a)llahe bimā yeǎ'melūne beSīrun

Tefsirler

Kelimeler

#ArapçaOkunuşKökAnlam
1وَقَاتِلُوهُمْve ḳātilūhumق ت لöldürmek, idam etmek, suçlanmak, katletmek/öldürmek/boğazlamak/kesip biçmek, öldürmeye teşebbüs etmek, kişiyi öldürülmüş gibi göstermek, savaşmak/çarpışmak/mücadele etmek, ustalaşmak, mücadele etmek/dövüşmek, ölümcül, bir şeyi tamamen/iyi bilmek, bir şeyle tanışık olmakve onlarla savaşın
2حَتّٰىHattākadar
3لَا
4تَكُونَtekūneك و نOlmak, var olmak, vuku bulmak, meydana gelmek, öyle veya böyle (olmak), kaynaklanan. makaan - taraf, yan, mesken, amaç, durum, yol, koşul, şart. makaanatun - yer, yol, amaç, niyet, koşul, şart, yetenek, beceri, yapabilirlik, olunan veya var olunan yer. Türkçe’ye girmiş türevler : mekân, mekânsal, lamekân, kâinat, tekevvün, tekvinkalmayıncaya
5فِتْنَةٌfitnetunف ت نDenemek veya kanıtlamak, zulmetmek, yakmak, denemek, sıkıntıya ve zorluğa sokmak, katletmek, hataya sürüklemek, herhangi bir yolla imandan saptırmak, yanıltmak, görüş ayrılığı veya anlaşmazlık yaratmak, kötülük, karışıklığa sokmak, cezalandırmak, cevap veya mazeret sunmak, ayartmak, ayartmaya yönlendirmek, girişimde bulunmak, baştan çıkarmak. Fitne - zulüm, deneme, sınama, yakma, deneme, cevap, mazeret, savaş, bir kişinin iyi veya kötü açıdan durumunun ortaya çıktığı araçlar, zorluk, ceza, cevap, ayartma, ateşle yakma.fitne
6وَيَكُونَve yekūneك و نOlmak, var olmak, vuku bulmak, meydana gelmek, öyle veya böyle (olmak), kaynaklanan. makaan - taraf, yan, mesken, amaç, durum, yol, koşul, şart. makaanatun - yer, yol, amaç, niyet, koşul, şart, yetenek, beceri, yapabilirlik, olunan veya var olunan yer. Türkçe’ye girmiş türevler : mekân, mekânsal, lamekân, kâinat, tekevvün, tekvinve oluncaya (kadar)
7الدِّينُd-dīnuد ي نİtaat/teslimiyet, kulluk/kölelik, din, yüce/yüksek/asil/şanlı rütbe/durum/hal, borç almak/kredi kullanmak, borçlanmak, borç altında olmak, borç yükümlülüğü altında olmak, borç almak/yapmak, borcu geri ödemek/tazmin etmek, onu yönetmek/idare etmek, ona sahip olmak, bir şeye alışmak/adet edinmek, tasdik/onaylama, ölüm (herkesin ödemek zorunda olduğu bir borç olduğu için), belirli bir yasa/kanun, sistem, adet/alışkanlık/iş, bir davranış/hareket tarzı/yolu, geri ödeme/tazminat.din
8كُلُّهُkulluhuك ل ل1. Tüm, bütün, tamlık, bütünlük 2. babasını ve çocuğunu kaybetmek, doğrudan mirasçısı bulunmamak, bitkin düşmek, yorgun, zayıf olmak; sadece uzak ilişkileri bulunmak Türkçe’ye girmiş türevler : küllî, külli yevmin, külliyat, külliye, külliyen, külliyet, külliyetlitamamen
9لِلّٰهِli (a)llahiAllah'ın
10فَاِنِfe inieğer
11انْتَهَوْاntehevن ه يEngellemek, yasaklamak, azarlamak, yasaklamak, durdurtmak, kısıtlamak, men etmek, engel olmak, vazgeçmek, sakınmakson verirlerse
12فَاِنَّfe innemuhakkak ki
13اللّٰهَ(a)llaheAllah
14بِمَاbimāne
15يَعْمَلُونَyeǎ'melūneع م لiş, işlem, eylem, yapmak/hareket etmek/çalışmak/işletmek/inşaa etmek/üretmek, bir el sanatı uygulama, aktif olmak Türkçe’ye girmiş türevler : amel, aksülamel, amal, ameliyat, amil (amele), imal, istimal (müstamel, suistimal), mamul, muamele, teamül, imalatyaptıklarını
16بَصِيرٌbeSīrunب ص رgörme, bakma, gözle görmek, görüş, göz, dikkatle bakma, görme gücü, görüş açısıgörmektedir

Tüm mealler

Meal seçin (81 / 81 görünüyor)

Türkçe

Azerice

Almanca

English

Fransızca

Kürtçe

Hollandaca

Rusça

İsveççe

Türkçe

Abdulbaki Gölpınarlı

Hiçbir fitne kalmayıncaya ve din, tamamıyla Allah'a münhasır oluncaya dek savaşın onlarla. Savaştan vazgeçerlerse şüphe yok ki Allah, onların yaptıklarını görür.

Abdulkadir Gölpınarlı

Hiçbir fitne kalmayıncaya ve din, tamamıyla Allahʼa münhasır oluncaya dek savaşın onlarla. Savaştan vazgeçerlerse şüphe yok ki Allah, onların yaptıklarını görür.

Adem Uğur

Fitne ortadan kalkıncaya ve din tamamen Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın! (İnkâra) son verirlerse şüphesiz ki Allah onların yaptıklarını çok iyi görür.

Ahmed Hulusi

İman edenlere zulüm ve baskı ortadan kalkana; Din (hakikat bilgisi ve Allah sistem ve düzeni) apaçık ortaya çıkıp anlaşılıncaya kadar (bunu yapmanızı engellemeleri halinde {zira La ikraha fiyd din = Din konusu zorlama kabul etmez}) onlarla savaşın! Eğer (baskı ve engellemeden) vazgeçerlerse, muhakkak ki Allah onların yapmakta olduklarını Basıyr'dir.

Ahmet Tekin

Temel hak ve özgürlüklere yapılan tecavüz, baskı, zulüm, işkence ve fitne ortadan kalkıncaya, sadece Allah’ın dini ve düzeni, medenî kurallar, İslâm, toplumda Allah adına varlığını ve hâkimiyetini tamamen sağlayıncaya kadar onlarla savaş. İnkâra, işkence ve zulme son verirlerse, bilsinler ki, Allah onların işledikleri amelleri biliyor, görüyor, davranışlarını mükâfatlandıracak.

Ahmet Varol

Fitne kalmayıncaya ve din tamamıyla Allah'ın oluncaya kadar onlara karşı savaşın. Eğer vazgeçerlerse şüphesiz Allah ne yaptıklarını görmektedir.

Ali Bulaç

Fitne kalmayıncaya ve dinin hepsi Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Şayet vazgeçecek olurlarsa, şüphesiz Allah, yaptıklarını görendir.

Ali Fikri Yavuz

Yeryüzünde fitne (şirk) kalmayıp din, tamamıyla Allah’ın oluncaya (ondan başkasına ibadet edilmeyinceye) kadar onlarla savaşın, cihad yapın. Eğer küfürden vazgeçerlerse, Allah yaptıklarını görür ve mükâfatlarını verir.

Ali Rıza Safa

Baskı kalmayıncaya ve din tümüyle Allah için oluncaya dek onlarla savaşın. Son verirlerse, kuşkusuz, Allah, onların yaptıklarını Görendir.

Bayraktar Bayraklı

Yeryüzünde fitne/din farklılığının getirdiği baskı ortadan kalkıp din tamamen Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşınız. İnkar ve fitneden vazgeçerlerse şüphesiz ki Allah onların yaptıklarını çok iyi görür.

Bekir Sadak

Fitne kalmayip, yalniz Allah'in dini kalana kadar onlarla savasin. Eger vazgecerlerse bilsinler ki Allah onlarin islediklerini suphesiz gorur.

Celal Yıldırım

Yeryüzünde bir fitne kalmayıncaya ve din bütünüyle Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer (inkâr ve fitneden) vazgeçerlerse, şüphesiz ki Allah onların yapageldiklerini yeterince görendir.

Diyanet (Kur'an Yolu Meali)

Fitne ortadan kalkıncaya ve dinin tamamı Allah için oluncaya kadar onlarla savaşın. Vazgeçerlerse kuşkusuz Allah yaptıklarını görmektedir.

Diyanet İşleri

Baskı ve şiddet kalmayıncaya ve din tamamen Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer (küfürden) vazgeçerlerse, şüphesiz ki Allah onların yaptıklarını hakkıyla görendir.

Diyanet İşleri (eski)

Fitne kalmayıp, yalnız Allah'ın dini kalana kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse bilsinler ki Allah onların işlediklerini şüphesiz görür.

Diyanet Vakfi

Fitne ortadan kalkıncaya ve din tamamen Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın! (İnkâra) son verirlerse şüphesiz ki Allah onların yaptıklarını çok iyi görür.

Elmalılı (sadeleştirilmiş - 2)

Ortalıkta fitne kalmayıp, din tamamıyla Allah'ın dini oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse muhakkak ki, Allah yaptıklarını görür.

Elmalılı (sadeleştirilmiş)

Siz de, ortalıkta hiçbir fitne kalmayıp din tamamıyla Allah'ın dini oluncaya kadar onlarla cihad edin! Eğer vazgeçerlerse muhakkak ki Allah yaptıklarını görür.

Elmalılı Hamdi Yazır

Siz de ortalıkta bir fitne kalmayıb din, tamamiyle Allahın dini oluncıya kadar onlara cihad edin, eğer vaz geçerlerse her halde Allah amellerini görür

Erhan Aktaş

Fitne kalmayıp, din tamamıyla Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse kuşkusuz Allah onların ne yaptığını görmektedir.

Erhan Aktaş (10. Baskı)

Fitne kalmayıp, din tamamıyla Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse kuşkusuz Allah onların ne yaptığını görmektedir.

Erhan Aktaş (Eski Baskı)

Fitne kalmayıp, din tamamıyla Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse kuşkusuz Allah onların ne yaptığını görmektedir.

Fizilal-il Kuran

Fitnenin kökü kazınıp Allah'ın dini kesinlikle egemen oluncaya kadar onlarla savaşınız. Eğer yaptıklarından vazgeçerlerse, hiç şüphesiz Allah onların ne yaptıklarını görür.

Gültekin Onan

Fitne kalmayıncaya ve dinin hepsi Tanrı'nın oluncaya kadar onlarla savaşın. Şayet vazgeçecek olurlarsa, kuşkusuz Tanrı, yaptıklarını görendir.

Hamdi Döndüren

O halde, (din konusunda) hiçbir zulüm ve baskı kalmayıncaya ve böylece din, tam olarak Allah’ın oluncaya kadar onlarla savaşın! Eğer vazgeçerlerse, kuşkusuz Allah, onların yapmakta olduklarını çok iyi görendir.

Hasan Basri Çantay

(Yer yüzünde) bir fitne kalmayıncaya ve din tamamiyle Allahın oluncaya kadar onlarla muhaarebe edin. Eğer vaz geçerlerse (onları bırakın). Şübhesiz ki Allah, ne yapacaklarını hakkıyle görücüdür.

Hasib Asutay

Fitne (baskı) kalmayıncaya ve din tamamen Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın! Eğer (küfürden) vazgeçerlerse şüphesiz Allah yaptıklarını görendir.

Hayrat Neşriyat

Artık fitne kalmayıncaya ve din tamâmen Allah’ın oluncaya kadar onlarla savaşın! O hâlde (küfürden) vazgeçerlerse, artık şübhesiz ki Allah, onların yapmakta olduklarını hakkıyla görücüdür.

İbni Kesir

Fitne kalmayıp din de yalnız Allah için oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse; muhakkak ki Allah, yaptıklarını görendir.

Mehmet Okuyan

Fitne (baskı ve zulüm) kalmayıncaya ve bütünüyle din de yalnızca Allah için oluncaya kadar onlarla (zalim müşriklerle) savaşın! (İnkârdan) vazgeçerlerse şüphesiz ki Allah onların yaptıklarını çok iyi görendir.

Muhammed Esed

Ve artık zulüm ve baskı kalmayıncaya, ve (insanların) kulca yönelişleri bütünüyle ve yalnızca Allaha adanıncaya kadar onlarla savaşın. Ama eğer direnmeyi bırakırlarsa bilin ki, Allah onların edip eylediği her şeyi görmektedir;

Mustafa İslamoğlu

Artık onlarla zulüm ve baskı sona erinceye ve hayatın Allah'a adanmasına (yönelik tüm baskılar kaldırılıncaya) kadar savaşın! Ne ki baskıya bir son verirlerse, unutmayın ki Allah onların yaptığı her şeyi görmektedir.

Ömer Nasuhi Bilmen

Ve onlar ile bir fitne kalmayıncaya ve din tamamıyla Allah için oluncaya kadar cihadda bulunun. Bunun üzerine (küfürlerine) nihâyet verirlerse şüphe yok ki, Allah Teâlâ yapacak oldukları şeyleri tamamiyle görücüdür.

Ömer Öngüt

Fitneden eser kalmayıp ve din de tamamen Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer vazgeçerlerse şüphesiz ki Allah onların yaptıklarını görendir.

Suat Yıldırım

Dünyada fitne kalmayıp din, tamamen Allah’a ait oluncaya kadar onlarla savaşın. Eğer fitneden vazgeçerlerse, onları bırakın. Allah zaten onların yaptıklarını hakkıyla görmektedir.

Süleyman Ateş

Fitne (baskı) kalmayıncaya ve din tamamen Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın! Eğer (baskıya) son verirlerse muhakkak ki Allah, ne yaptıklarını görmektedir.

Süleymaniye Vakfı

Sizinle savaşanlarla savaşın ki fitne (savaş ateşi) yok olsun ve Allah'ın koyduğu düzen tümüyle hakim olsun. Savaşmayı bırakırlarsa, şüphesiz Allah onların yapmakta olduklarını daima görür.

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı)

Onlarla savaşın ki fitne (savaş sebebi) oluşmasın; din, bütünüyle Allah'ın dini olsun. Eğer savaşa son verirlerse (siz de son verin) onların ne yaptıklarını gören Allah'tır.

Şaban Piriş

Bir fitne kalmayıncaya ve tamamen Allah'ın dini hakim oluncaya kadar onlarla savaşın! Eğer fitneden vazgeçerlerse, Allah yaptıklarını görmektedir.

Tefhim-ul Kuran

Fitne kalmayıncaya ve dinin hepsi Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Şayet vazgeçecek olurlarsa, şüphesiz Allah, yapmakta olduklarını görendir.

Ümit Şimşek

Onlarla, fitneden eser kalmayıncaya ve din Allah için oluncaya kadar savaşın. Eğer vazgeçerlerse, hiç kuşkusuz, Allah onların yaptıklarını görmektedir.

Yaşar Nuri Öztürk

Fitne kalmayıncaya ve din tümüyle Allah'ın oluncaya kadar onlarla savaş. Vazgeçerlerse kuşkusuz ki Allah, ne yaptıklarını iyice görecektir.

Azerice (1)

Azerice — Alihan Musayev

Fitnə aradan qalxana qədər və din tamamilə yalnız Allaha həsr edilənədək onlarla vuruşun! Əgər şirkə son qoysalar, bilsinlər ki, Allah onların etdiklərini görür.

Almanca (4)

Almanca — Al-Azhar

Kämpft gegen die Ungläubigen, bis es keine Verfolgung mehr gibt und der Glaube an Gott allein vorherrscht! Wenn sie den Kampf aufgeben, wird Gott sie entsprechend richten, sieht Er doch alles.

Almanca — Der Edle Quran

Und kämpft gegen sie, bis es keine Verfolgung mehr gibt und (bis) die Religion gänzlich Allahs ist. Wenn sie jedoch aufhören, so sieht Allah wohl, was sie tun.

Almanca — M. A. Rassoul

Und kämpft gegen sie, damit keine Verführung mehr stattfinden kann und (kämpft,) bis sämtliche Verehrung auf Allah allein gerichtet ist. Stehen sie jedoch (vom Unglauben) ab, dann, wahrlich, sieht Allah sehr wohl, was sie tun.

Almanca — Muhammad Zaidan

Und führt gegen sie den bewaffneten Kampf, damit es keine Fitna mehr gibt und der Din insgesamt nur für ALLAH bleibt. Und wenn sie aufhören, so ist ALLAH gewiß dessen allsehend, was sie tun.

English (26)

Abdel Khalek Himmat

So conditioned, then, fight against them the good fight of faith until persecution comes to an end and concord replaces discord and Allah's system of faith and worship prevails, and people take upon themselves: The recognition of Allah and His control of destiny, His rightful claim to obedience, reverence and worship, and the general mental and moral attitude resulting from this belief and its effect upon the individual and the people at large. If they desist and turn to Allah, He certainly is Bassirun(graceful and kind to his servants), He sees all that they do.

Abdul Haleem

[Believers], fight them until there is no more persecution, and all worship is devoted to God alone: if they desist, then God sees all that they do,

Abdullah Yusuf Ali

And fight them on until there is no more tumult or oppression, and there prevail justice and faith in Allah altogether and everywhere; but if they cease, verily Allah doth see all that they do.

Abul A'la Maududi

And fight against them until the mischief ends and the way prescribed by Allah - the whole of it -prevail Then, if they give up mischief, surely Allah sees what they do.

Aisha Bewley

Fight them until there is no more fitna and the deen is Allah’s alone. If they stop, Allah sees what they do,

Al-Hilali & Khan

And fight them until there is no more Fitnah (disbelief and polytheism, i.e. worshipping others besides Allâh) and the religion (worship) will all be for Allâh Alone [in the whole of the world[1]]. But if they cease (worshipping others besides Allâh), then certainly, Allâh is All-Seer of what they do.[2]

Ali Quli Qarai

Fight them until faithlessness is no more, and religion becomes exclusively for Allah. But if they relinquish, Allah indeed sees best what they do.

Amatul Rahman Omar

And (O Muslims!) fight them until there is no more persecution (in the name of religion) and adopting a (certain) religion is wholly for the sake of Allâh, but if they desist, then surely Allâh is Watchful of what they do (and they will not be done injustice to).

Arthur John Arberry

Fight them, till there is no persecution and the religion is God's entirely; then if they give over, surely God sees the things they do;

Bijan Moeinian

Fight with the disbelievers till they give up the persecution and a God pleasing "way of life" is established. God sees what they do [and, therefore, knows whether or not they are sincere in their “cease fire.”]

E. Henry Palmer

Fight them then that there should be no sedition, and that the religion may be wholly God's; but if they desist, then God on what they do doth look.

Edip-Layth

You should fight them all until there is no more oppression, and so that the entire system is God's. But if they cease, then God is seer of what they do.

George Sale

And fight them until there is no persecution and religion is wholly to Allah. But if they desist, then surely Allah is Watchful of what they do.

Hamid S. Aziz

Fight them then until there be no more oppression, and that religion may be wholly Allah's. But if they desist, then Allah is Seer of what they do.

Mahmoud Ghali

And fight them, till there is no temptation (Or: sedition, persecution) and the religion is all for Allah; so in case they refrain, then surely Allah is Ever-Beholding whatever they do.

Marmaduke Pickthall

And fight them until persecution is no more, and religion is all for Allah. But if they cease, then lo! Allah is Seer of what they do.

Mohamed Ahmed - Samira

So, fight them till all opposition ends, and obedience is wholly God's. If they desist then verily God sees all they do.

Muhammad Asad

And fight against them until there is no more oppression and all worship is devoted to God alone. And if they desist-behold, God sees all that they do;

Mustafa Khattab

Fight against them until there is no more persecution—and ˹your˺ devotion will be entirely to Allah. But if they desist, then surely Allah is All-Seeing of what they do.

Progressive Muslims

And fight them all until there is no more oppression, and so that the entire system is God's. But if they cease, then God is watcher over what they do.

Sahih International

And fight them until there is no fitnah and [until] the religion, all of it, is for Allah. And if they cease - then indeed, Allah is Seeing of what they do.

Sam Gerrans

And fight them until there is no means of denial, and the doctrine is entirely for God; and if they cease, God sees what they do.

Shabbir Ahmed

Fight and subdue those who persist in aggression until persecution is no more, and absolute freedom of religion is established. People must be able to adopt a religion only for God's Approval, and as free choice (2:193), (12:108). If they cease from aggression, Allah is the Seer of their actions, and therefore you shall leave them alone.

Syed Vickar Ahamed

And keep on fighting them till there is no more unrest (commotion) or injustice (cruelty), and there exists justice and faith in Allah altogether and everywhere; But if they stop, surely, Allah sees all that they do.

Taqi Usmani

And fight them until there is no Fitnah (mischief), and total obedience becomes for Allah. So, if they desist, then, Allah is indeed watchful over what they do.

The Monotheist Group

And fight them all until there is no more oppression, and the entire system is for God. But if they cease, then God is Seer over what they do.

Fransızca (1)

Fransızca — Muhammad Hamidullah

Et combattez-les jusquʹà ce quʹil ne subsiste plus dʹassociation, et que la religion soit entièrement à Allah. Puis, sʹils cessent (ils seront pardonnés car) Allah observe bien ce quʹils œuvrent.

Kürtçe (1)

Kürtçe Meal

Hûn bi wan (kafiran) re şer bikin heta ku fitne ji holê rabe û dîn bi tevahî bibe ji Xwedê re, vêca eger ew dev jê (kufrê) berdin, Bêguman Xwedê bi ya ku ew dikin, bîner e.

Hollandaca (3)

Hollandaca — Fred Leemhuis

Strijdt tegen hen tot er geen verzoeking meer is en de gehele godsdienst alleen God toebehoort. En als zij dan ophouden doorziet God wel wat zij doen.

Hollandaca — Salomo Keyzer

Strijd dus tegen hen, tot er geen verzet meer ter gunste der afgodendienarij, en geen andere godsdienst dan die van uwen Heer besta. Indien zij ophouden, waarlijk dan ziet God wat zij doen.

Hollandaca — Siregar

En bevecht hen totdat er geen Fitnah meer is en de godsdienst geheel voor Allah is. Als zij ophouden, voorwaar, dan is Allah wat betreft hetgeen zij bedreven Alziende.

Rusça (2)

Rusça — Ebu Adel

И сражайтесь (о, верующие) с ними [с многобожниками], пока не исчезнет искушение [многобожие и отвращение людей от пути Аллаха], и пока вся Покорность [вера, поклонение, служение и повиновение] не будет принадлежать (только одному) Аллаху». А если они [многобожники] удержатся (от многобожия и вражды с верующими) (и примут Истинную Веру), то, поистине, Аллах увидит то, что они сделают [что оставят неверие и войдут в Ислам]!

Rusça — Osmanov

Сражайтесь с неверными, пока они не перестанут совращать [верующих с пути Аллаха] и пока они не будут поклоняться только Аллаху. Если же они будут [совращать с пути верующих], то ведь Аллах видит то, что они вершат.

İsveççe (1)

İsveççe — Knut Bernström

Och kämpa mot dem till dess förtrycket upphör och all dyrkan ägnas Gud. Om de upphör ser Gud vad de gör;