Düşmek, devrilmek, yere kapaklanmak: Lisânü'l-Arab'da "تعس" kökünün temel anlamı bir şeyin tepesi üstüne veya yüzüstü şekilde yere düşmesi, devrilmesi ve kapaklanmasıdır. Araplar “تعس الرجل” (adam düştü/devrildi) derken bu durumu ifade etmişlerdir.
- Sözcük anlamı olarak: *التَعَسُ: الانكباب والعُثُور على الوجه، يقال: تَعَس فلانٌ، إذا سقط على وجهه وانكبّ عليه.* ("Te‘s: Yere kapaklanmak ve yüzüstü devrilmek. Filan kişi 'تَعَسَ' dendiğinde, yüzüstü yere düşüp oraya kapaklandığı kastedilir.")
Bedbahtlık, mutsuzluk, sıkıntıya uğrama: “تعس” fiili, birinin perişanlığa, şiddetli zorluğa, felakete veya mutsuzluğa duçar olması; uğursuzluk ya da kötü sona ulaşmasında da kullanılır.
- Lisanü’l-Arab’dan: *التعس: الشقاء والهلاك، يقال: دَعَا اللّهُ عليه فَتَعِسَ، أَي: شَقِيَ وهَلَكَ.* ("Te‘s: Şakavet ve helaktır. 'Allah o kimseye beddua etti de تعس oldu' yani; bedbaht ve helak oldu.")
- Bir örnek ifade: *تعِسَ الرجل: شقيَ وبَخُسَ حَظُّه، أي صار إلى شقاء وضلال.* ("Adam تعس oldu: Bedbaht oldu ve nasibi azaldı, yani şakavet ve sapkınlık içerisine girdi.")
Lanet veya beddua anlamında kullanılması: Bir kimsenin mutsuzluğa, felakete uğramasını istemek anlamında beddua olarak şöyle denir: "تعسًا له" (Allah onu perişan etsin!)
- Lisanü’l-Arab’dan: *التَعْسُ: الدعاء بالسقوط والانكباب، ومِنْهُ قولُه تعالى: (أَم يُرِيدُونَ كَيْدًا فَالذِينَ كَفَرُوا هُمُ الْمَكِيدُونَ)* ("Te‘s: Düşmesini ve devrilmesini istemek/beklemek anlamındaki bir bedduadır.")
Klasik Arap şiirinde kullanımı: Şiirlerde daha çok hüsran, yerle bir olma gibi anlamlarda geçer: *كلُّ باغٍ للشرِّ تعساً له ... يسير في ظلماته عـمـيـانَا* ("Her kötülük isteyen için te‘s olsun, o karanlıklar içinde kör olarak yürür.")
Kur’an-ı Kerim’de Kullanımı: Kök, Kur’an’da şu ayette beddua anlamında kullanılır:
- Kur’ân, Muhammed Suresi, 8. ayet: *فَتَعْسًا لَّهُمْ وَأَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ* ("Onlara te‘s olsun, Allah amellerini boşa çıkardı.")

Özetle, "تعس" kökü Lisânü'l-Arab'da; devrilmek, düşmek, bedbaht ve perişan olmak, lanetlenmek, uğursuz ve kötü sona uğramak anlamlarına gelir. Şiddetli beddualar ve felaket dilemeleriyle birlikte Kur'an ve klasik şiirde sıkça kullanılmıştır.

Sözlük

ت ع س (TAS)