MEÂLİ:
64- Yahudîler, «Allah’ın eli bağlıdır» dediler. Dediklerinden dolayı elleri bağlansın ve lânet olunsunlar! Hayır, Allahʹın iki eli (ihsan ve rahmeti) açıktır; dilediği gibi harcar.
Şanıma and olsun ki, sana Rabbinden indirilen (İlâhî buyruklar) onların çoğunun azgınlık ve küfrünü artırır. Aralarına tâ kıyâmete kadar sürecek düşmanlık ve kin attık. Ne kadar savaş için bir ateş yoksalar, Allah onu söndürür.
(Onlar durmadan) yeryüzünde fesat çıkarmaya koşuşurlar. Allah ise fesat çıkaranları sevmez.
65- Eğer Kitap Ehli imân etselerdi ve (Allahʹtan) korkup (fitne ve fesat çıkarmaktan) sakınsalardı, günah ve kötülüklerini örter ve kendilerini Naîm Cennetlerine koyardık.
66- Ve eğer Kitap Ehli, Tevrat ve İncilʹi ve Rablerinden kendilerine indirilen (Kur’ân hükümlerini) dosdoğru yerine getirselerdi, elbette hem üstlerinden, hem ayaklarının altından (nice nîmetler) yerlerdi. Onlardan mutedil (ve insaflı) bir grup yok değildir. Çoğu ise ne kötü işler yapıyorlar!
İNİŞ SEBEBİ
İbn Abbas (R. A. ) diyor ki:
Cenâb-ı Hak, Yahudilere tarihleri boyunca zaman zaman bol nîmetler indirmiştir. Son dine karşı gelip Peygamber (A. S. ) Efendimizi yalanlayınca, Allah o bol nîmetini onlardan kesti. Bu yüzden sıkıntıya düştüler. Onlardan kimi Allahʹa cimrilik isnat edip «Allah’ın eli çok sıkıdır» dediler. Geriye kalan ve çoğunluğu oluşturanları ise bu sözlere karşı gelmediler. Bunun üzerine hepsi aynı inkâr ve suçu işlemiş sayıldılar. O nedenle yukarıdaki âyetler indi. (Lübabü’t-Te’vîl / Alaeddin Ali - İbn Kesîr - Kurtubî)
Diğer bir rivâyet:
Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz müʹminler arasında ciddi bir yardımlaşmayı sağlamak, sosyal hayata canlılık kazandırmak amacıyla, «Allahʹa ödünç veren kim var? » diye teşvikte bulundu. Bu sözden maksat, Allah için faizsiz ödünç vermenin Allah katında kat kat karşılık göreceğini bildirmekti. Yahudîlerden bir grup bu sözü kasıtlı biçimde yorumlayarak, «Muhammed’in Allah’ı pek fakirdir, Ona ödünç verilmesi isteniliyor! » dediler ve Allah sözünü alaya aldılar. Bunun üzerine yukarıdaki âyetler indi. (Tefsîr-i Kurtubî)
İLGİLİ HADÎSLER
«Musa’nın ümmeti 71 fırkaya ayrıldı; onlardan yetmişi cehennemde, bir fırkası cennettedir. İsânın ümmeti 72 fırkaya ayrıldı. Biri Cennetʹte, 71’i cehennemdedir. Benim ümmetim 73 fırkaya ayrılacak; biri Cennetʹte, 72ʹsi Cehennemʹdedir. »
Bunun üzerine soruldu:
- Ey Allah’ın Peygamberi! Cennete girecek olan fırka kimlerdir?
Cevap verdi:
- (İslâm) cemaatine, (İslâm) cemaatine gerekli olanlardır. (İbn Mürdeveyh-İbn Kesîr)
«Allahʹın sağ eli dopdoludur: gece ve gündüz durmadan harcayıp dağıtması onu eksiltmez. Baksanız ya, gökleri ve yeri yarattığından beri durmadan harcar, ama elinde olandan hiçbir şey eksilmez. » (Sahih-i Müslim - Tirmizî / tefsîr: 5 - İbn Mâce / Mukaddeme: 13 - Ahmed: 2/242, 313)
YAHUDÎLERİN NANKÖRLÜĞÜ
«And olsun ki sana Rabbından indirilen (ilahî buyruklar) onların çoğunun azgınlık ve küfrünü artırır. »
Yahudî milleti bol nîmete erişince Allahʹı kendilerine millî ilâh olarak kabul etmekle beraber Tevrat ile ciddi anlamda amel etmemişler ve bu yüzden sıkıntıya düşme yollarını akletmeden kendilerine açmışlardır. Sıkıntılı günler başgösterince de Allah hakkında şüpheci olmuşlar; ilâhî sünnetin şaşmazlığını bir türlü anlıyamıyarak azgınlıkta bulunmuşlardır. Verilen nîmetin kimden, nasıl ve hangi hizmet süzgeçlerinden geçtikten sonra geldiğini idrâk etmek, şüphesiz ki sıhhatli bir şuur ve imân meselesidir. İnsanı, mülkün asıl sâhibine götüren de bu idrâktir. Cenâb-ı Hak ise, ancak şükretmesini bilen anlayışlı, kadirbilir kulları için sebepleri kolaylaştırır. Bu da O’nun sünnetlerinden biridir.
Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz, Medine’ye hicret ettikten bir süre sonra, yine Yahudîlerin inat, azgınlık, fitne ve fesatları yüzünden Medîneʹde eski bolluğun yerini darlık almış, halk sıkıntıya düşmüştü. Özellikle Yahudîlerin ekonomik durumu iyice sarsılmış, ciddi bir krizle yüzyüze gelmişlerdi. Bu durum karşısında iki yönlü inkâr ve azgınlık göstermişler: Millî ilâh diye tanımladıkları Allah’ın elinin sıkı olduğunu söyleme küstahlığında bulunmuşlar; böylece yeryüzündeki câri olan hayatı idame kanununu bilmediklerini bir defa daha ortaya koymuşlardı.
Veya son peygamberle arkadaşlarının açlık ve sıkıntı içinde son dini yaymaya çalıştıklarına dayanamıyarak mü’minlerin inanç ve azmini sarsmak için «Allah’ın eli sıkıdır» diyecek kadar Tevrat ve Kur’ân’daki imân esaslarından uzaklaşmışlardır. İşte bu yüzden İlâhî gazaba çarpılıp lânetlendiler.
İslâmî esasları, İlâhî sıfatları eğitim yoluyla ciddi biçimde ruhuna ve kalbine yerleştiremiyen bazı kişilerin de Allah hakkında buna benzer yakışıksız sözler sarfettikleri duyulmaktadır. «Allah bizi görmüyor», «Allah bizi unuttu», «O zaten bize vermez» gibi yakınmalar bu cümledendir. Bütün bunlar küfrü gerektirir. Söyleyen kişi, tevbe ve istiğfar etmelidir. Aksi halde İlâhî lânete uğrayabilir.
Kurʹân’ın ilgili âyetiyle Yahudîlerin Allah hakkındaki yakışıksız sözleri misal olarak verilirken mü’minler hem uyarılıyor, hem Allah hakkında nasıl düşünülmesi gerektiği öğretiliyor.
İNEN HAKİKATLER BİR KISMININ İNAT VE İNKÂRINI ARTIRDI
«And olsun ki, sana Rabbinden indirilen (İlahî buyruklar) onların çoğunun azgınlık ve küfrünü artırır.»
İlâhî vahyin İsrâiloğulları’na has olduğunu sanan; kendilerini Allah’ın en sevgili kulları olarak ilân eden Yahudî ileri gelenleri ve İsâ Peygamberi Allah’ın oğlu sanıp üç ilâh inancını yaygın hale getiren ve tek kurtarıcının Mesîh olduğunu iddia eden Hıristiyan din adamları ilahî dinin esasını zedelediler ve bu sebeple; Tevrat ve İncilʹde beşer elinin dokunmasıyla meydana gelen değişikliklerden haber veren; Musa ve İsâ Peygamberlerin asıl ölçüsünü ortaya koyan, her iki kitapta da son peygamber Muhammed (A. S. )ın geleceğine dair belgelerin bulunduğunu açıklayan Kurʹân âyetleri indikçe çileden çıkıyor; son dine karşı inkâr ve azgınlıklarını artırıyorlardı.
Dini asıl amacından uzaklaştırıp onu kin ve düşmanlık aracı haline getiren bu iki milletin aşırı tutucuları, İlâhî uyarıların hiç birine kulak vermek istemedikleri için de haktan yana olamadılar. Bu yüzden iki millet kendi aralarında da anlaşamadılar ve her geçen gün mesafe daralacağı yerde açıldı; derken, birbirlerinin amansız düşmanı oldular. Böylece her biri hem diğerine, hem İslâmʹa hasım kesildi. Öyle ki asırların gelip geçmesi bu kin ve düşmanlık ateşini söndürememiştir. Dinin aslından, öz mayasından uzaklaşan bir milletin dindar geçinip din adına yıkıcılık yapmaması düşünülemez.
Kur’ân bu hakikati şu cümlelerle gözler önüne sermekte, Müslümanların böylesine yıkıcı bir yola girmemeleri için gereken uyarıyı yapmaktadır: «(Yahudî ve Hıristiyanlar) arasına tâ kıyâmete kadar sürecek düşmanlık ve kin attık.. »
Son asırda Nazîlerin, Yahudîleri imhâ plânı bunun açık örneklerinden sadece biridir.
NE KADAR SAVAŞ İÇİN BİR ATEŞ YAKSALAR
«Ne kadar savaş için bir ateş yoksalar, Allah onu söndürür. »
Yahudî ve Hıristiyanlar hiçbir devirde İslâm’ın gösterdiği hoşgörüye, onun kitap ve peygamberlerini hak tanımasına karşılık olumlu bir temayül ve yakınlık göstermemişler, aksine İslâmʹı kendilerine en tehlikeli hasım sayıp onu yıkmayı plânlamışlardır.
Macaristanlı Yahudi yazar HERZL’in kurduğu Siyonizm ve benzeri teşkilat ve doktrinler yalnız Filistinʹde bir devlet kurmayı değil, İslâm ülkelerini içinden yıkmayı da amaç edinmektedir. Bugün hâlâ İslâm ülkelerinin birleşememesinin asıl sebeplerinden biri ve başta geleni bu değil midir?
Hıristiyan âleminin kurduğu misyon teşkilatının, düzenlediği Haçlı Seferlerinin hep İslâmʹı yok etmeğe yönelik bulunduğunu söylemek yanlış olmasa gerek.
«(Artık) ne kadar savaş için bir ateş yoksalar Allah onu söndürür. » meâlindeki âyette bir incelik var: Müslümanlar Kur’ân’a sâhip çıkıp onun gölgesi altında birleştikleri sürece, Allah Yahudî ve Hıristiyanların savaş ateşini söndürmüştür. Müslümanlar birlik ve beraberliklerini kaybedip Kurʹân’ın gölgesinden uzaklaştıkları takdirde, Allahʹın sözü edilen savaş ateşini söndürüp söndürmiyeceğini bilemiyoruz. Ancak bildiğimiz şu ki: Müslümanlar sünnetullah doğrultusunda Kur’ân’ın gölgesinde birleşip imkân ve irâde sınırına kendilerini getirmedikleri takdirde İlâhî nusrat haklarında tecelli etmez. Meğer ki has bir tecelli ve müdahale irâde buyura. Çünkü ayette bu konudaki açıklama geçmişle ilgili fiillerle yapılmıştır. Nitekim Haçlı Seferleriyle yakılan ateş, Müslümanlar Kur’ân’ın gölgesinde birleşinceye kadar sürmüştür.
Yakın geçmişte Yahudîlerin Filistin’e yerleşip devlet kurmaları ve çevrelerindeki İslâm ülkelerine ağır darbe vurmaları hâlâ devam etmekte ve yaktıkları ateş yanmaktadır. Çünkü Müslümanlar henüz Kur’ân’ın gölgesinde toplanıp bir güç oluşturamadılar.
YERYÜZÜNDE FESAT ÇIKARMAYA ÇALIŞANLAR
«(Onlar durmadan) yeryüzünde fesât çıkarmaya koşarlar. »
Kur’ân’da bu hususta şimdiki zamanla gelecek zamana delâlet eden bir fiil getirilerek, Yahudî ve Hıristiyanların İslâmʹın âleyhine durmadan yeryüzünde fitne ve fesat çıkaracaklarına dikkatler çekiliyor.
Fesat kelimesi çok yönlüdür: Ekonomik, kültürel ve siyasal alanlarda tezahür eder. Günümüzde Yahudîlerin ekonomik alandaki başarısı ve Hıristiyanların kültür emperyalizminin birçok yönleriyle İslâm âlemini bitkin hale getirdiğini görmeyen göz kaldı mı? Hâlâ gaflet içinde bir ömür tüketen Müslümanlar varsa, kime ne diyelim?
SON DİNE DÂVET
«Eğer Kitap Ehli iman etselerdi ve (Allahʹtan) korkup (fitne ve fesattan) sakınsalardı, günah ve kötülüklerini örterdik.... »
Her şeye rağmen Kurʹân, Kitap Ehlini İslâmî ölçülere göre, her üç kitaba inanmaya ve gereğince amel etmeğe çağırıyor. Geçen geçmiştir, prensibinden hareketle günahlarının bağışlanacağını ve bol nimetlere erişebileceklerini vaʹdediyor. Bunun sebebi açıktır: Bugün yeryüzünde dört milyarın üstünde insan yaşamaktadır. Bunun 900 milyonu Müslüman, bir milyara yakını Hıristiyan ve 20 milyonu ise, Yahudîdir. Böylece iki milyara yakın insan semavî dinlere bağlı bulunuyor. Geriye yine iki milyara yakın insanın bir kısmı dinsiz, bir kısmı putperest, bir kısmı da bâtıl olan dinlere bağlıdırlar. Semavî dinlere bağlı bulunanların anlaşması, ciddi ve samimi diyalog kurması, son dinin esaslarında birleşmesi, şüphesiz ki dünyaya rahatlık ve huzur getirecek, açlık ve sefaleti giderip küfür ve tuğyanı durdurabilecektir.
Yahudîlerin Tevrat’ın aslına ve özüne, Hıristiyanların da İncil’in ruhuna ve mayasına dönüp onunla dosdoğru amel etmeleri, şüphe yok ki onları Kurʹân’a ve Hz. Muhammedʹe (A. S. ) götürecektir. İşte konumuzu oluşturan âyetle Kitap Ehline bu önemli husus hatırlatılıyor.
Ayrıca Kur’ân, Kitap Ehliʹnin bir kısmının mutedil ve insaflı bulunduğunu da yer yer haber veriyor ve o mu’tedillerin görevini bir bakıma hatırlatıyor:
«Onlardan muʹtedil (ve insaflı) bir grup da yok değildir. » (Mâide Sûresi: 66)
«Musa’nın kavminden bir topluluk var ki, hakkı, doğruyu gösterip irşatta bulunurlar ve onunla adâleti yansıtırlar. » (A’raf Sûresi: 159)
«Kitap Ehlinden öylesi de var ki, kendisine bir kantar (altın) emanet bıraksan, onu sana öder. » (Al-i İmrân Sûresi: 75)
YORUMLAR - RİVÂYETLER
«Allahʹın iki eli (lütuf, ihsân ve rahmeti) açıktır. »
YED, sözlükte EL mânasına gelirse de birçok farklı anlamlarda da kullanılmıştır:
a) Kuvvet ve kudret. (ULU’L-EYDİ VEʹL-ABSAR)
b) Nîmet ve ihsân. (Lİ FÜLANİN İNDÎ YEDÜN EŞKÜRUHU ALEYHA)
c) Mülk ü saltanat. (YEDULLLAHİ FEVKA EYDİHİM).
d) Savaş ve şiddet (YEDULLAHİ FEVKA EYDİHİM)
e) Yardım ve inâyet. (YEDAHU MEBSUTETANİ)
f) Kendine has kılma. (HELAKAHU Bİ-YEDİHİ)
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Geçen âyetlerle Kitap Ehlinin İslâm’a karşı besledikleri kin ve düşmanlıktan Söz edildi. Onlardan mu’tedil olanlara dikkatler çekilerek diyalogun sürdürülmesine işârette bulunuldu.
Aşağıdaki âyetle, Peygamberle O’nun yolunda bulunan ilim adamları ve mürşitlerin asıl görevi hatırlatılıyor. Zaman zaman antiteze atıflar yapılmakla beraber bizim için önemli olanın kendi tezimiz bulunduğuna dikkatler çekiliyor. Müʹminlerin kendilerine düşen hizmeti yerine getirmelerinde büyük faydaların ve İslâmî hikmetlerin vücut bulacağına işâret ediliyor.