Ahzab Suresi 50-52. Ayet — Tefsir

Ayet sayfasına git →

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ اِنَّٓا اَحْلَلْنَا لَكَ اَزْوَاجَكَ الّٰتِٓي اٰتَيْتَ اُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّا اَفَٓاءَ اللّٰهُ عَلَيْكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّاتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَالَاتِكَ الّٰتِي هَاجَرْنَ مَعَكَ وَامْرَاَةً مُؤْمِنَةً اِنْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ اِنْ اَرَادَ النَّبِيُّ اَنْ يَسْتَنْكِحَهَا خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ فِي اَزْوَاجِهِمْ وَمَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُورًا رَحِيمًا تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ وَتُـْٔوِٓي اِلَيْكَ مَنْ تَشَاءُ وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَ ذٰلِكَ اَدْنٰٓى اَنْ تَقَرَّ اَعْيُنُهُنَّ وَلَا يَحْزَنَّ وَيَرْضَيْنَ بِمَا اٰتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَكَانَ اللّٰهُ عَلِيمًا حَلِيمًا لَا يَحِلُّ لَكَ النِّسَاءُ مِنْ بَعْدُ وَلَا اَنْ تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ اَزْوَاجٍ وَلَوْ اَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ اِلَّا مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ وَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ رَقِيبًا

52.

Ey Peygamber! Biz sana mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah'ın sana ganimet olarak verdiklerinden elinin altında bulunan kadınları; seninle beraber hicret eden, amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, dayının kızlarını ve teyzelerinin kızlarını sana helal kıldık. Ayrıca, diğer mü'minlere değil de, sana has olmak üzere, mehirsiz olarak kendini Peygamber'e bağışlayan, Peygamber'in de kendisini nikahlamak istediği herhangi bir mü'min kadını da (sana helal kıldık.) Mü'minlere eşleri ve sahip oldukları cariyeleri hakkında farz kıldığımız şeyleri elbette bilmekteyiz. Bütün bunlar, sana herhangi bir zorluk olmaması içindir. Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

— Diyanet İşleri

51.

Ey Muhammed! Bunlardan (hanımlarından) dilediğini geri bırakırsın, dilediğini yanına alırsın. Uzak durduklarından dilediklerini yanına almanda da sana bir günah yoktur. Bu onların gözlerinin aydın olması, üzülmemeleri ve hepsinin de kendilerine verdiğine razı olmaları için daha uygundur. Allah, kalplerinizdekini bilir. Allah, hakkıyla bilendir, halimdir. (Hemen cezalandırmaz, mühlet verir.)

52.

Bundan sonra, güzellikleri hoşuna gitse bile başka kadınlarla evlenmek, eşlerini boşayıp başka eşler almak sana helal değildir. Ancak sahip olduğun cariyeler başka. Şüphesiz Allah, her şeyi gözetleyendir.

Celal Yıldırım (İlmin Işığında Asrın Kur'an Tefsiri)

%100

MEÂLİ:

50- Ey Peygamber! Şüphesiz ki biz, mehirlerini verdiğin eşlerini ve Allah’ın savaş ganimetinden elinin altına verdiği câriyeleri; seninle beraber hicret eden amcan kızlarını, halaların kızlarını, dayın kızlarını, teyzelerin kızlarını sana helâl kıldık. Ayrıca mü’min bir kadın (mehirsiz olarak) ken­dini peygambere bağışlar, Peygamber de onunla evlenmeyi arzu ederse, onu, müʹminlere değil de sadece sana has bir hüküm olarak helâl kıldık. Biz, müʹminlere eşleri ve câriyeleri hakkında neleri farz kıldığımızı biliriz. Bu (hüküm) sana bir sıkıntı ve sakınca olmamak içindir. Allah çok bağış­layan ve çok merhamet edendir.

51- (Ey Peygamber! Giyim-kuşam hususunda seni üzen) eşlerinden dilediğini uzaklaştırır, dilediğini yanına alıp barındırırsın. Ayrılıp uzak kal­dığın eşlerinden de dilediğini almanda sana bir sakınca yoktur. Bu tutum, onların gözlerinin aydın olması, üzülmeyip hepsine verdiğine karşılık hoş­nut kalmalarına en uygun, en yakın (çare) olanıdır. Allah kalplerinizde ola­nı bilir. Allah bilendir ve Halîmʹdir (her şeyi sabır ve rahmetinin yumuşak­lığı ve lûtfunun inceliğiyle yürütendir).

52- (Ey Peygamber! ) bundan böyle kadın almak sana helâl olmaz. Onlardan birini başka eşlerle -güzellikleri senin hoşuna gitse bile- değiştir­men de helâl değildir. Ancak sâhip olduğun câriyeler müstesnâ. Allah her şeyi görüp gözetendir.

İLGİLİ HADÎSLER

Sehl b. Saʹd es-Sâidî (R. A. ) anlatıyor:

- Bir kadın, Peygamber (A. S. ) Efendimizʹe gelerek, «Ya Resûlellah! kendimi sana bağışladım» dedi ve uzun bîr süre durup bekledi. Bunun üze­rine orada hazır bulunanlardan bir adam cesaret bulup şöyle dedi: «Ya Resûlellah! Eğer bu kadına ihtiyacınız yoksa, onu bana nikâhlayın. » Bunun üzerine Peygamber (A. S. ) o adama, «iyi ama, bu kadına mehir olarak ve­receğin bir şeyin var mıdır? » diye sordu. O da, «benim şu entariden baş­ka bir nesnem yoktur» diye cevap verdi. Peygamber (A. S. ), «entarini ona verecek olursan kendin çıplak kalırsın. O bakımdan başka bir şey bulma­ya çalış» buyurdu. Adam, «bir şey bulamıyorum» deyince, Resûlüllâh (A. S. ), «isterse madenî bir yüzük olsun, o da yok mudur? » diye sordu. Adam «onu da bulamıyorum» diye cevap verdi. Peygamber (A. S. ) ona: «Kurʹân’dan bil­diğin şeyler var mıdır? » diye sordu. O da «şu ve şu sûreleri bilirim» dedi. Peygamber (A. S. ) ona: «O halde kadına bildiğin sûreleri öğretmen karşılığında onu sana nikâh ettim» buyurdu. (Buharî/vekâlet: 9, nikâh: 40- Ebû Dâvud/nikâh: 22- Nesâî/nikâh: 1- Taberânî/nikâh: 8- Ahmed: 5/336)

Peygamber (A. S. ) Efendimiz, zevceleri arasında âdil bir taksimat yapıp belirlenen sıraya göre onların odalarında kalır ve şöyle buyururdu: «Allahım, bu benim sahip olduğum davranışımdır. Senin sahip olduğun, ama benim olamadığım hususta beni kınama! » (Nesâî/aşaretü’n-nisâ: 2/İbn Mâce/nikâh: 47- Dâremî/nikâh: 25)

PEYGAMBER (A. S. ) EFENDİMİZ’E NİKÂHI HELÂL KILINAN KADINLAR

«Ey Peygamber! şüphe­siz ki biz mehirlerini verdiğin eşlerini sana helâl kıldık.. »

Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz de bir insandır; her insan gibi o da yemek yer, uyur, evlenir, âile reisi olur, çarşı pazara çıkar ve meşru birçok konularla meşgul olurdu. Konumuzu oluşturan âyet-i kerîme ile Oʹnun aile ha­yatına değinilmekte ve hangi kadınlarla evlenmesinin helâl olduğu açık­lanmaktadır. Cümlenin siyak ve sibakı itibariyle Oʹnun evlenebileceği ka­dınlar üç grup olarak gösterilmektedir:

1- Mehirlerini verip nikâhladığı mü’mine kadınlar,

2- Savaşta esîr edilip ganîmetler arasında bulunan câriyeler,

3- Peygamber (A. S. ) Efendimizle birlikte Medine’ye hicret eden am­ca, teyze, halâ ve dayı kızları..

Bilindiği gibi, Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz de nikâhladığı kadınlara me­hir verirdi. Sahîh tesbitlere göre, Peygamberin (A. S. ) 12 okiyye, yaklaşık 500 dirhem mehir verdiği kesindir. Ancak Ebû Süfyân kızı Ümmu Habîbe’yle evlenirken onun mehrini Habeş kralı Necaşi 400 dînar olarak ver­miştir. Bir de Hayberʹin fethinde elde edilen Safiyeʹyi azat edip öylece onunla evlenmiş ve cariyeyi azat etmeyi mehir saymıştır.

Ayrıca kendini mehirsiz olarak Peygambere (A. S. ) hibe eden hanımlar vardı. Peygamberimiz (A. S. ) onların çoğunu bekâr erkeklerle evlendirmiştir. Böylece mehirsiz evlenme hükmü sadece Peygamber (A. S. ) Efendi­mizʹden yana bir ruhsat olarak kalmış, ümmetine teşmil edilmemiştir. Zira âyetin delâlet ettiği hüküm çok açık ve nettir, başka bir yoruma taham­mülü söz konusu değildir.

PEYGAMBER (A. S. )IN MEVCUT ZEVCELERİNDEN TERCÎH EDİP YANINDA ALIKOYMASI HAKKINDAKİ HÜKÜM

«(Ey Peygamber! Giyim kuşam hususunda seni üzen) eşlerinden dilediğini uzak­laştırır, dilediğini yanına alıp barındırırsın. Ayrılıp uzak kaldığın eşlerinden de dilediğini almanda sana bir sakınca yoktur.. »

Peygamber (A. S. ) Efendimiz’in hayatta olan mevcut zevceleri, bazı üzücü sürtüşmelerden, yersiz isteklerden sonra Allah’ı, Peygamberini ve âhiret saadetini dünyalığa tercîh edip mevcut imkânlarla yetinmeye razı olduklarını söyledikleri zaman, Cenâb-ı Hak onlara mükâfat olmak üzere, Peygamberʹin (A. S. ) bundan böyle evlenmesini yasakladı. Zaten O da eş­lerini, sırf İslâm’a hizmetlerinden dolayı mükâfat olsun diye nikâhlamış ve onlara «müʹminlerin annesi» ünvanını kazandırma şerefini bahşetmişti. Çoğu yaşlı kadınlardı. Bu arada kendini Peygamber’e (A. S. ) hibe etmek isteyen kadınların da ardı arkası kesilmiyordu. Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz hem onlara saygı duyuyor, hem de nezaket ve terbiyesi gereği onları din­liyor, sonra da bekâr mü’minlerle evlenmelerini sağlıyordu. Ne var ki bu arada peygamber (A. S. ) tarafından zevceliğe kabul edilmeyenlerden hayli üzülenler de bulunuyordu. Cenâb-ı Hak ilgili âyetle bu kapıyı kapadı. Nite­kim ünlü bilgin Muhammed b. Kâb el-Kurezî bu âyetin aynı doğrultuda ayrı­ca altı değişik yorumunu daha yapmış bulunuyorsa da, biz onları tefsirimize nakletmeye gerek görmedik.

Şüphesiz her konuda ve olayda murakabacı olarak Allah yeter. O, bi­zim içimizi, dışımızı, niyetimizi ve düşüncelerimizi çok daha iyi bilmektedir. Önemli olan, Oʹnun koyduğu hükümler çerçevesinde meşru yoldan yürü­mek suretiyle feyizli bir ömür sürmek ve âhiret azığını yeterince hazırla­maktır. Evlenmek, çocuk sahibi olmak-, dünya hayatıyla ilgili ihtiyaçlardır ve nesli devam ettirme kanunuyla içiçedir.

ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI

Yukarıdaki âyetlerle, Resûlüllâh (A. S. ) Efendimizin evlilik ve âile haya­tıyla ilgili birtakım hükümler üzerinde duruldu ve Peygamberʹe (A. S. ) has olup ümmetine teşmil edilemiyecek bazı özel hükümlere yer verildi.

Aşağıdaki âyetlerle, Peygamber (A. S. ) Efendimiz’in evine girme adabı üzerinde duruluyor ve O’nun vefatından sonra hiç kimseye, ezvac-ı tahirat ile evlenmenin helâl ve câiz olamıyacağı belirtilerek; hane-i saadetin, eriş­tiği kutsallık havası içinde kalmasının gereğine işâret ediliyor. Sonra da yakınlardan kimlerin Peygamber (A. S. ) Efendimizʹin eşlerinin yanına gire­bileceği açıklanıyor.