Cum'a Suresi 5-8. Ayet — Tefsir

Ayet sayfasına git →

مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرٰيةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ اَسْفَارًا بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِاٰيَاتِ اللّٰهِ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ قُلْ يَاأَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا اِنْ زَعَمْتُمْ اَنَّكُمْ اَوْلِيَٓاءُ لِلّٰهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ اِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ وَلَا يَتَمَنَّوْنَهُ اَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيهِمْ وَاللّٰهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ قُلْ اِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَاِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ اِلٰى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

5.

Tevrat'la yükümlü tutulup da onunla amel etmeyenlerin durumu, ciltlerle kitap taşıyan eşeğin durumu gibidir. Allah'ın ayetlerini inkar eden topluluğun hali ne kötüdür! Allah, zalimler topluluğunu hidayete erdirmez.

Diyanet İşleri

6.

De ki: "Ey Yahudi akidesini benimseyenler! Bütün insanlar değil de, yalnız kendinizin Allah'ın dostları olduğunu iddia ediyorsanız, (bunda da) samimi iseniz haydi ölümü isteyin!"

7.

Ama onlar, daha evvel yaptıklarından dolayı asla ölümü istemezler. Allah, zalimleri hakkıyla bilir.

8.

De ki: "Sizin kendisinden kaçıp durduğunuz ölüm var ya, o mutlaka size ulaşacaktır. Sonra gaybı da, görünen alemi de bilen Allah'a döndürüleceksiniz de, O size yapmakta olduklarınızı haber verecektir."

Celal Yıldırım (İlmin Işığında Asrın Kur'an Tefsiri)

%100

MEÂLİ:

5- Kendilerine (okuyup amel etmeleri, kalp ve kafalarında taşıma­ları için) yükletilen Tevratʹı sonradan (onunla amel etmeyip) taşımayan­ların misâli, kitap taşıyan eşeğin misâline benzer. Allahʹın âyetlerini yalan­layan milletin misâli ne fena!. Allah, zâlim milleti doğru yola çıkarmaz.

6- De ki: Ey Yahudîler! Eğer siz cidden insanlardan ayrı olarak Al­lahʹın dostları ve yakınları bulunduğunuzu iddia ediyorsanız ve eğer doğru sözlülerden iseniz haydi ölümü temenni ediniz!.

7- Elleriyle (kazanıp) öne sürdükleri günah ve veballer sebebiyle ölü­mü asla temenni etmezler. Allah zâlimleri bilendir.

8- De ki: «(Şu korkup) kaçtığınız ölüm, mutlaka sizinle buluşacak­tır. Sonra da ortada olanı da olmayanı da bilen (O Yüce Kudret)e döndü­rüleceksiniz; O da yapageldiklerinizi size bir bir haber verecektir. »

İLGİLİ HADÎS

«İbn Abbas (R. A. ) şöyle demiştir:

- Allah, Ebû Cehlʹe lânet etsin; o, «Eğer Muhammedʹi Kâbeʹnin ya­nında görürsem, Ona yaklaşıp ayağımı boynunun üzerine koyarak çiğne­rim» demişti. Bunun üzerine Resûlüllâh (A. S. ) şöyle buyurdu: «Eğer o böy­le bir fiile teşebbüs etseydi, melekler onu ayan-beyân tutup akkorlardı. Ve eğer Yahudiler ölümü temenni etselerdi, ölürler ve cehennem ateşindeki yerlerini görürlerdi. » (Buharî - Tirmizî - Nesâî)

ALLAHʹIN KİTABINI TAŞIYIP ONUNLA AMEL ETMİYENLER

«Kendilerine (okuyup amel etmeleri, kalp ve kafalarında taşımaları için) yükletilen Tevratʹı, son­radan (onunla amel etmeyip) taşımayanların misali, kitap taşıyan eşeğin misaline benzer.. »

Kendilerine Tevrat verilip onunla amel etmeleri emredilen Yahudi­ler, böylece İlâhî buyrukları imân ve amel düzeyinde taşımakla yüküm­lü kılındıkları halde onunla amel etmediler; birçok hükümlerini kendi ar­zuları doğrultusunda değiştirdiler. Son peygamber Hz. Muhammed’in (A. S. ) geleceğini ve birtakım vasıflarını haber veren belgeleri tahrif etti­ler. Onların bu ölçüsüz ve bilgisiz hali, sırtında kocaman kitaplar taşıyan merkebin durumuna ne kadar benziyor! Çünkü kitap ne süs eşyasıdır, ne de rafta tozlanmaya bırakılan lüzumsuz bir şeydir. Okunup mefhumunca amel edilmek üzere indirilmiştir.

Yahudiler, hayatlarını fazîlet sathında nizama sokacak, dünyalarıyla âhiretleri arasında denge ve köprü oluşturacak, Musa Peygamber’den (A. S. ) sonra gönderilen bütün peygamberlere imân etmelerini açıkça be­yân eden Tevrat’ı kendi dünyevî ihtirasları uğruna bir tarafa atıp, hem ona sâhip bulunduklarını iftihar ve gururla söylerler, hem de ondaki ahkâmla amel etmezler. Kur’ân-ı Kerîm böylesine çelişkili bir tutum ve davranışı kınayarak onları aptallıkla damgalıyor ve kitap taşıyan merkeple bir ba­kıma benzerlikleri bulunduğunu çarpıcı bir teşbîhle açıklıyor.

Sonra da böylesine çarpık bir tutumun zulüm, yani haksızlık olduğuna onların dikkatlerini çekiyor ve son kitaba imân edenlerin böylesine çok sakıncalı bir yola girmemelerini dolaylı şekilde bildirerek uyarıda bulu­nuyor.

Haksızlığı sanat edinen bir topluluk veya millet, şüphesiz ki akıl, zekâ ve diğer yeteneklerini imkân ve irâde sınırına ulaşacak anlamda kullan­madıkları için İlâhî hidâyetten kendilerini mahrûm bırakır. Bu da kişinin veya toplumun kendi kendilerine zulümde bulunmasından ve kötü örnek olmasından başka hiçbir fazîlet ışığı taşımaz!

Evet Allah’ın âyetlerini hiçe sayıp yalanlayan kavim ve milletin mi­sali ne fena! Allah böylesine bir haksızlık ve ölçüsüzlükte ısrar eden bir milleti doğru yola eriştirmez. Öylesi hep başka milletlerin uydusu ve kölesi olur; öz kültürünü kaybetmiş şahsiyetsizlik çukurunda ömrünü tüketmeye yönelir.

ALLAHʹIN KOYDUĞU ÖLÇÜ VE TAKDİR DEĞİŞMEZ

Cenâb-ı Hak, kullarını doğru yola çıkarmak için birtakım şartlar koy­muştur. Bunların başında, kulun doğru yolu bilip ona ulaşabilmek için elin­den geldiğince çalışması ve bilenlerin irşadına kulak vermesi gelir. Özel­likle Allah’ın insanlara en son mesajı ve geniş rahmeti olan Hz. Muham­med’i (A. S. ) ve Kur’ân’ı anlayıp dinlemesi gereklidir. Buna, kulun kendi idrâk ve irâdesiyle erişebileceği «hidâyet sınırı» denir. Kul bu sınıra ge­lince Cenâb-ı Hakk’ın sünnetullah gereği onu doğru yola eriştirmesi bek­lenir ve mukadderdir.

YAHUDİLERİN KURU İDDİÂ VE İNATLARI

«De ki: Ey Yahudileri Eğer siz cidden insanlardan ayrı olarak Allahʹın dostları ve yakınları bulunduğunuzu iddia ediyorsanız ve eğer doğru söz­lülerden iseniz haydi ölümü temenni ediniz! »

Allahʹın indirdiği hükümlerle amel etmedikleri bir yana, bir de Tevrat’ın bazı âyet ve belgelerini kendi çıkarları uğruna değiştirdikleri halde, Al­lah’ı kendilerine has millî bir ilâh saymaları ve O’nun tek dostları ve yakın­ları bulunduklarını söylemeleri üzerine, Cenâb-ı Hak altıncı âyetle onlara bir öneride bulunmakta ve böylece onları çetin bir sınavdan daha geçir­meyi murad etmektedir. Zira Allah’ın gerçek anlamda dostluğunu, sevgi ve yakınlığını kazanan bahtiyarlar, âşık oldukları mahbublarına bir an ön­ce kavuşmayı temenni ederler. Öyle ki, bu düzeye gelen mü’minler, gerek­tiğinde her şeylerini Mevlâları uğruna feda etmekten çekinmezler. İsa Pey­gamber’e imân eden Havarilerin çoğu, Hz. Muhammedʹe (A. S. ) ilk imân eden Ashab-ı Kirâmın hemen hepsi böylesine bir ferağat-i nefis içinde bu­lunuyorlardı.

O halde Yahudiler iddialarında doğru iseler ölmeyi temenni etsinler bir görelim. Nerede?. Geleceklerini karanlığa boğup kendileriyle Cenâb-ı Hak arasına bir sürü günah ve vebal, zulüm ve haksızlık perdelerini engel olarak koymuşlardır. Dünyayı tek amaç ve hedef seçtikleri için de hiçbir zaman ölmek istemezler. Dünya onların cennetidir. O bakımdan bu cen­netten asla ayrılmak niyetinde değillerdir.

İşte böyle bir İlâhî sınav, ciddi, samimi olmayıp aksine zulmü huy edi­nen bir kavim veya milletin gerçek rengini ortaya çıkartmaktadır. Cenâb-ı Hak elbette zâlimleri, yalancı ve maddecileri çok iyi bilir.

ÖLÜM DEĞİŞMEYEN KANUNLARDAN BİRİDİR

«De ki: (Şu korkup) kaçtığı­nız ölüm, mutlaka sizinle buluşacaktır.. »

Kâinat plânında yer alan her şey, hilkatinin bağlı bulunduğu hikmet ve gaye doğrultusunda varlığını ve hizmetini sürdürür. Canlılar için konulan ölüm kanunu da bu plânın gereğidir. Tababet ne kadar ilerlerse ilerlesin ölümsüz bir hayat gerçekleştirmesi mümkün değildir. Belirli bir yaştan sonra her canlının bütün organlarında gerileme başlar. Vücudun madde ve enerji alış-verişi yetersiz hale gelir. Organizma artık benzerlerini üre­temez olur. Böylece bir gün her şey durur ve ölüm olayı gerçekleşir.

İşte bu, canlının mayasına zerk edilmiş ve plânda çizgisini almış bir kanundur ki değişmesi söz konusu değildir. Ne var ki hayat tatlıdır, kimse ölmek istemez. Ama ölüm iki hayatın dengesi ve hikmetinin anlaşılması için son derece lüzumludur. Zira bu olay önce hayatın değerini ortaya ko­yar; sonra da ikinci hayatın hem lüzumunu belirler, hem de onun şartla­rına uygun yeni bir bedenin oluşmasına yol açar.. Aynı zamanda kimsenin Allah ile yarışamıyacağını, bütün güçlerin Oʹnun kudreti karşısında silin­meye mahkûm bulunduğunu kalp ve kafalara en tesirli şekilde işler.

O halde fâni hayatla ebedî hayatın birbirini tamamladığını, biri olma­yınca diğerinin hikmetsiz ve anlamsız kalacağını bilen ve inanan kişiler ölümü bu bütünün kopmaz parçası olarak görür ve ondan endişe duymaz­lar ve ancak ona ve ötesine hazırlanmak için peygamber talimatına göre gereken mesaiyi sarfederler.

Bunların hilâfına hayatı madde ve bazı iç arzuların yerine getirilme­sinden ibaret sayıp ölümü bütünüyle silinip yok olma şeklinde kabul eden­ler ise, hem ölümden çok korkarlar, hem de ona ve ötesine hiçbir hazırIıkta bulunmazlar. Ölmemek için durmadan çareler ararlar, fakat ilâhî ka­nunu hiçbir şey durduramaz, sonunda ona mağlup olurlar.

Sekizinci âyetle böylesine yanlış ve ters bir anlayış ve inanışa sâhip olan Yahudîler misâl veriliyor.

Hz. Muhammed’in (A. S. ) ilâhî müfredat ve proğramla düzenlenmiş yü­ce meclisinde yetişen talebeye hayatın, ölümün ve ötesinin mana ve hikmeti öğretildiğinden ve kalplerinin buna iyice yatışması sağlandığından, onlar yeri gelince ölümü küçümseyip bir bakıma hiçe saymışlardır. Aynı zaman­da insan hayatını bir baştan bir başa düzenleyen Kur’ânʹı mushaf olarak rafta süs eşyası bulundurmak yerine onu kalp ve kafalarında taşımış ve gereğince amel etmişlerdir.

SONUÇ ALLAHʹA DÖNÜŞTÜR

«Sonra da orta­da olanı da, olmayanı da bilen (O Yüce Kudret)e döndürüleceksiniz. O da yapageldiklerinizi size bir bir haber verecektir. »

Varlıkta bilinen ve bilinmeyen her şey Cenâb-ı Hakkʹın kudretinin ese­ri ve tezahürüdür ve her şey vakti saati gelince yine hazırlanan ezelî proğ­ram gereğince O yüce kudrete döner. Zira ne Oʹnun kudretinin ötesinde ve üstünde bir kudret vardır, ne de O’nun kudretinin kapsadığı İlâhî mül­kün ötesinde başka bir mülk söz konusudur.

İnsan maddeyle ruhun birleşmesiyle vücut bulmuştur. Bunların bir­birinden ayrılmasıyla bedeni toprağa, ruhu yüce âleme döner. Böylece yol­culuğun dördüncü konağına varılmış olur. Kıyâmet kopuncaya kadar ruh­lar bu konakta bekler ve sonra beşinci konak olan mahşer alanına geti­rilirler. Ancak bu getirilişleri dünyada bir süre birarada kaldıkları beden­leriyle gerçekleşir. Açık ve gizli her şeyi bilen Allah’ın hükmü o konakta beklenir. Sonra da yolculuğun son durağı olan Cennet veya Cehennem’e sevk edilme başlar. Sekizinci âyetin son kısmı bu hususa işâretle düşün­dürücü anlamda bir özet vermektedir.

Yahudi isminin sebep ve menşei:

Altıncı âyette, «Ey Yahudîler! » diye meâlini verdiğimiz «Ya eyyüheʹllezîne hâdû» cümlesinde bir incelik ve hatırlatma söz konusudur. Şöyle ki: «Yahudi» ismi, Yakup Peygamberin oğlu Yahuda’ya nisbetle sonradan İs­râil oğullarıʹnın bir zümresine ad olarak konulmuştur. Yahudilerin diğer zümresi birtakım savaş ve istilâlarda yok edildiğinden, Yahuda soyundan gelenler yaşama şansına sahip olmuşlar ve buna nişane olarak «İsrail oğul­ları» ismindense, Yahuda’ya nisbet edilmeyi uygun görmüşler. O bakım­dan Kur’ân-ı Kerîm’in 43 yerinde onların ilk ismi olan «İsrâil Oğulları» di­ye anılırken, sonradan edindikleri Yahudi ismi dokuz yerde anılmaktadır. Böylece yukarıdaki cümlenin en açık meâli şöyle olabilir: «Ey kendilerini Yahudi ismiyle adlandıranlar! »

ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI

Yukarıdaki âyetlerle, Tevratʹın hükümleriyle amel etmiyen İsrâil oğul­ları üzerinde duruldu ve birtakım aydınlatıcı bilgiler verildi.

Aşağıdaki âyetlerle, cuma namazının farz olduğu belirtilerek, ezan okununca artık alım-satımın ve diğer işlerde bulunmanın haram olduğuna dikkat çekiliyor. Namazdan sonra yeni bir ruh, yeni bir enerjiyle yeniden hayatı kazanmaya yönelmemiz tavsiye ediliyor. Sonra da hutbeyi dinleme­nin lüzumu üzerinde duruluyor.