MEÂLİ:
38- İşte orada Zekeriyya Rabbine duâ ederek dedi ki: Rabbim! bana kendi katından temiz bir soy bağışla. Şüphesiz ki sen duâyı işitirsin.
39- Bunun üzerine Zekeriyya mihrabda namaz kılarken melekler ona seslendi: Allahʹtan bir kelime (olan İsâ)yı tasdik edici, baş olmaya lâyık, son derece nefsine hâkim, iffetli ve iyilerden bir peygamber olmak üzere Allah Yahyâʹyı sana müjdeliyor.
40- Zekeriyya (bu müjdeyi alınca) dedi ki: «Ey Rabbim! oğlum nasıl olur? Gerçekten bana yaşlılık gelip çattı, karım da kısırdır. » Allah ona: «Öyledir ama, Allah dilediğini yapar» buyurdu.
41- (Zekeriyya): «Ya Rab! bana bir alâmet ver» diye niyaz etti. Allah da ona: «Alâmetin, üç gün -işâretle anlaşma dışında- insanlarla konuşmamandır. Bir de Rabbini çokça an ve akşam sabah tesbihte bulun, » buyurdu.
İLGİLİ HADÎSLER
«Ana babanıza iyilikte bulunun ki çocuklarınız da size iyilikte bulunsun. İffetli olun ki kadınlarınız da iffetli, namuslu davransın. » (Taberânî: Hz. Âişe (R. A. )dan)
«Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz, sevgili torunları Hasan ile Hüseyin’i dizlerine oturtup onları bağrına bastı ve şöyle dedi: «Allahım! Bunlara merhamet et; çünkü ben ikisine karşı çok merhamet ve şefkat duymaktayım. » (Buharî _ Ebû Dâvud - Tirmizî: Ebû Hüreyre (R. A. )den)
Bedevinin biri, Peygamber (A. S. ) Efendimize gelerek dedi ki:
- Ey Allah’ın Peygamberi! siz çocukları sevip öpüyorsunuz değil mi? Biz onları hiç öpmeyiz (sevip okşamayız).
Bunun üzerine Resûlüllâh (A. S. ) şu cevabı verdi:
- Allah senin kalbinden merhameti çekip alırsa ben oraya merhamet yerleştirebilir miyim? (Sahih-i Buharî - Müslim)
«Kişinin kendi çocuğunu güzel eğitmesi(nin her dakikası) bir sâʹ (3.400 kg) sadaka vermesinden daha hayırlıdır. » (Tirmizî: Câbir bin Semure (R. A. )den)
«Hiç bir baba çocuğuna güzel edep ve terbiyeden daha üstün bir hediye vermiş olamaz. » (Tirmizî: Eyyub bin Mûsâ (R. A. )dan)
ZEKERİYYA PEYGAMBERİN ÖZENTİSİ
«İşte orada Zekeriyya Rabbine duâ etti.. »
Kur’ân bu olayı nakletmekle çok önemli bir konuyu mü’minlerin gözleri önüne sergiliyor:
Güvenilir bir terbiyeci olan Zekeriyya Peygamber, eğitip yetiştirdiği, koruyup büyüttüğü Meryemʹin o güzel halini, gıpta edilecek davranışlarını görünce topluma iyi bir anne kazandırdığını bir kez daha kafasından geçirdi. Böylesine temiz, iffetli ve hakkı hak bilen, bâtıldan yüzçeviren bir evlâda sâhip olmayı gönülden arzuladı. Çünkü bir babanın geriye bırakacağı en güzel miras, en yararlı tereke, insanlığa feyizli hizmetlerde bulunacak, topluma huzur ve mutluluk havası estirecek temiz bir evlâttır. Helâl bir serveti Allahʹa inanan temiz bir evlâda bırakmak ne güzel saadet, haram malı kötü bir evlâda bırakmak ne felâket; helâl malı inkârcı bir evlâda bırakmak ne büyük gaflet!.
İşte Zekeriyya Peygamberin insanlıktan yana çarpan merhamet dolu kalbi yaşlı olmasına ve karısının da kısır bulunmasına rağmen tam bir teslimiyet içinde temiz bir soy istemesinin nedenlerinden biri budur.
Kur’ân en yüksek hikmet doğrultusunda konuyu işlerken mü’minlere en sağlam düşünce ölçüsünü sunmaktadır. Bir müslümanın farz ibâdetlerden sonra en önemli görevi, topluma imanlı, tertemiz, vicdanen gelişmiş adam kazandırmaktır. Zekeriyya Peygamberin temiz bir soy isteğiyle ilgili bölüme yer verilmesinin sebep ve hikmetlerinden biri budur. (LUKA Incil’inde konu şöyle anlatılıyor: «Fakat melek ona dedi: Korkma, Zekeriyya; çünkü duan işitildi, karın Elisabet sana bir oğul doğuracak, onun adını Yahya koyacaksın. Sevinç ve safa bulacaksın... Şarap ve içki içmiyecek... » (Luka: 1/13-15))
Fikir adamı Halil CİBRAN, çocuk konusunda pedagoglara ışık tutacak anlamda şu veciz sözü söylemiştir:
«Çocuğa sevginizi verebilirsiniz, fakat düşüncelerinizi vermeniz çok zor. Çocuk sizin değil, toplumundur. Doğan her çocuğu ana-babası kendi yaylarına bir ok gibi yerleştirip toplumun içine atarlar. Çocuk nereye düşerse oranın rengini, ölçüsünü ve karakterini alır. »
YORUMLAR - RİVÂYETLER
«Allah’tan bir kelimeyi doğrulayıcı... » üzerine yorumlar:
a) İsâ Peygamber, Âdem (A. S. ) hariç diğer peygamberler gibi bir karı-kocanın evlenmesinden meydana gelmemiştir. O sadece Allahʹın engel kabul etmiyen «Ol! » emriyle ana rahminde vücut bulmuştur. Bu emre Kur’ân «Allah’tan bir kelime» demektedir.
O nedenle ona «Kelimetullah» veya «Kelimetün minellah» payesi verilmiştir. Nitekim İsâ Peygamberi ilk tasdîk eden Yahyâ Peygamber olmuşböylece Zekeriyyaʹya va’dedilen evlâdın Allah’tan bir kelimeʹyi tasdîk edici olduğu gerçekleşmiştir.
b) Allahʹın insanlıktan yana açmış olduğu yol üzerinde bulunan Yahyâ Peygamber, bu uğurda canını vermekten çekinmemiş, büyük dâvaların büyük himmetler, sabırlı ve azimli çalışmalar istediğini bir kez daha ortaya koyup kanıtlamıştır.
«Seyyid = baş olmaya lâyık.. »
a) Yumuşak güzel huylu,
b) İlim ve ibâdette başta gelen,
c) İyi huylu takvâ sâhibi,
d) Dinde çok anlayışlı ve bilgili,
e) Halkın önderi, dinde imam,
f) Öfkesine yenilmiyen, çok sabırlı olan,
g) Soylu, şerefli,
h) Allah katında fazîlet düzeyinde bulunan...
«H a s û r = son derece nefsine hâkim»
a) Kadınlara hiç yaklaşmayan,
b) Cinsel kudreti hiç olmayan,
c) Günahlardan korunmuş bulunan,
d) Nefsini şehevî şeylerden korumasını bilen,
e) Her türlü hayasızlık ve edep dışı şeylerden korunan,
f) Nefsini frenlemede başarılı olan...
Son dört mâna ve yorum maksada ve bir peygamberin şahsına makes olarak daha uygun görülmüştür. Allah daha iyisini bilir.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle inanmış bütün kadınlara örnek olma düzeyinde bulunan Meryem’den, O’nun Hakk’a teslimiyetinden, Zekeriyya Peygamberin gıptasını çekecek olgunluk ve takvâsından söz edildi.
Aşağıdaki âyetlerle, Meryemʹin her konuda olduğu gibi ibâdet ve kulluk, konularında da Allah’ın geniş lûtfuna erdiği, namaz gibi günlük ibâdetlerini tavsatmadığı, bu yüzden çağının kadınlarından üstün tutulduğu açıklanmakta, Müslüman kadınların dikkati çekilerek inanan bir kadın için Allah dostu olmanın bütün kapılarının açık bulunduğu hatırlatılmakta ve böyle olan kadınların ne kadar saygıdeğer olduğu anlatılmak istenmektedir. (Fazla bilgi için bak: Kurtubî _ İbn Cerîr - İbn Kesîr - Mefatihü’l-gayb - Fethulkadîr ye Alûsî tefsirlerine)