Yunus Suresi 37-44. Ayet — Tefsir

MEÂLİ:

37- Bu Kurʹân Allahʹtandır, başkası tarafından uydurulup ortaya ko­nulmuş değildir. O ancak önündeki (daha önce indirilen) Tevrat ve İncilʹi doğrular ve (Allah katında yazılı olan) kitabı bir bir açıklar. Onda şüphe adına hiçbir şey yoktur. O, âlemlerin Rabbinden (indirilme)dir.

38- Onu uydurdu mu diyorlar? De ki: Haydi, eğer doğrulardan ise­niz, onun benzeri bir sûre getirin ve Allah’tan başka gücünüzün yettiği kim­seleri de çağırın.

39- Hayır, onlar ilmini kavrayamadıkları ve henüz yorumu da kendi­lerine gelip ulaşmayan şeyi yalanladılar. Onlardan öncekiler de böyle ya­lanlamışlardı. Bir bak, zalimlerin sonu ne oldu?!

40- İçlerinden buna inanan da var, inanmayan da var. Rabbin ise müfsitleri (Hakkʹı yalanlayıp toplum içinde fitne ve kargaşalık çıkaranları) çok iyi bilir.

41- Seni yalanlarlarsa de ki: Benim işlediğim bana, sizin işlediğiniz size. Benim işlediğimle sizin ilişiğiniz yoktur; benim de sizin işlediğinizle ili­şiğim yoktur.

42- İçlerinden sana kulak verenler eksik değildir. Sen sağırlara -hele bir de akılları ermiyorsa- işittirebilir misin?

43- İçlerinden bir kısmı da sana durup bakar; sen körlere -hele bir de göremiyorlarsa- yol gösterebilir misin?

44- Şüphesiz ki Allah, insanlara hiçbir şey ile zulmetmez; ama in­sanlar kendilerine zulmederler.

İLGİLİ HADÎS

Kudsî hadîs:

«Ey kullarım! şüphesiz ki ben zulmü kendime haram kıldım ve onu si­zin aranızda da haram kıldım. O halde birbirinize zulmetmeyin. » (Müslim/birr: 55- Ahmed: 5/160)

KURʹÂN İNSAN UYDURMASI DEĞİLDİR

«Bu Kurʹân Allahʹtandır, başkası tarafından uydurulup ortaya konulmuş değildir. »

Şüphesiz ki Kur’ân her yönüyle, her kelime ve cümlesiyle, her hüküm ve ifadesiyle Allah sözüdür ve Oʹndan indirilmedir. Çünkü:

a) Hz. Muhammed (A. S. ) Okur-yazar değildi.

b) Arap Yarımadasında koyu bir cehalet, derin bir sapıklık hüküm sürüyordu. Öğretim ve eğitim, medrese ve mektep diye ciddi, yarı ciddi hiçbir kurum ve ekol yoktu.

c) Tek tanrı inancı unutulmuş, yerini çok tanrı inancına bırakmıştı. O bakımdan putperestlik çok yaygındı.

d) Yarımadada insanların en çok ilgi duyduğu, alkışlayıp takdir ettiği iki şey söz konusu idi: Şiir ve edebiyat; büyücülük ve kehanet.. O nedenle ünlü şâirler ve kâhinler geniş çapta halkın sempatisini toplarlardı.

e) Hz. Muhammedʹin (A. S. ) ne çocukluk, ne de gençlik çağlarında yalan söylediği, insanları aldattığı, bir baş olma sevdasına kapıldığı görül­memiş ve duyulmamıştır. İnsanlara karşı yalan söylemiyen, hayal peşin­de koşmayan, ciddiliğiyle şöhret bulan bir kimsenin Allah’a karşı yalan uydurması düşünülebilir mi? Onun en azılı düşmanı Ebû Cehl bile, «Mu­hammed hiçbir zaman insanlara karşı yalan söylememiştir, Allah’a karşı yalan söyler mi? » diyerek bir an olsun gerçeği söylemekten kendini ala­mamıştır.

f) Sonra da Hz. Muhammedʹin (A. S. ) üslûbu, ifadesi, söz söyleme sa­natı, cümle kurma ölçüsü, kelime hazinesi, anlatım tarzı ile Kurʹânʹdaki hâkim olan üslûp ve anlatım tarzı kesinlikle birbirinden ayrıdır; az-çok Arapça bilen bir kimse ilk bakışta bu farkı rahatlıkla görüp seçebilir. Kur’ân âyetleri şiir olmadığı gibi, alışılmış serbest söz dizisi türünden de değildir. Kelimelerin konumu, cümlelerin zincirleme ve bağlantılı birbirini izlemesi ve aralarındaki uyum insan gücünü aşmakta ve müstesnâ bir açıklık, berraklık ve akıcılık arzetmektedir. O kadar ki, Kur’ân’ı bilmeyen, ama Arapçaya iyice vâkıf olan bir kimse onu dinlerken, kazara değiştiri­len bir kelimenin farkına varabilir, İlâhî uyum ve insicamın, akıcılık ve tat­lılığın bozulduğunu için için duymaya başlar.

Nitekim, «Azîzün Hakîm» yerine yanlışlıkla «Azizün Rahîm» okuyan hafızı uyaran cahil bir bedevînin kıssası pek meşhurdur. Bedeviʹye, «sen hafız değilsin, bunu nasıl anlayabildin? » diye sorulduğunda şu cevabı ver­miştir: «Anlamıyacak ne var, birdenbire İlâhî ahenk ve tatlılık değişiver­di!. »

Onun için Kurʹân’da tam dört yerde inkârcı müşrikler, şüpheci münafıklar isbata çağırılmakta, «sûrenin bir benzerini getirin» denilerek acze düşürülmektedirler.

Böylece Peygamberimiz (A. S. ) Efendimize, Kurʹânʹdaki İlâhî beyânla, müşrikleri acze düşürmede altı kademeli bir yöntem uygulaması emredili­yor İ

1- Önce Kur’ân’ın tamamının bir benzerini hazırlayıp getirmelerini öneriyor.

2- Kur’ân’ın on sûresi gibi on sûre düzenleyip getirmelerini teklîf ediyor.

3- Bir tek sûresine nazire olacak bir sûre getirmeleri için iddiaları­nı isbata dâvet ediyor.

4- Kur’ân’daki sözün ölçü ve ahengine denk bir söz getirmelerini istiyor.

5- Bu dört kademede tartışmaya, iddialarını isbata çağırılanların, en az Peygamber Muhammed (A. S. ) gibi tahsîl görmemiş, okuma-yazma öğ­renmemiş olmaları üzerinde durulmuyor. Nitekim Yûnus sûresinde de bir ayırım lüzum görülmeden Allahʹtan başka güvendikleri bütün adamlarını toplayıp benzeri bir sûre hazırlamaları önerilerek çağrı yapılıyor.

6- İnsanların bir kısmının değil, birbirlerine bu konuda yardımcı ve destek olmak üzere hepsinin toplanıp bir sûre meydana getirmeleri teklîf ediliyor. (Fazla bilgi için bak: Mefatihü’l-gayb: 4/846)

KUR’ÂN’IN TAŞIDIĞI YÜKSEK HİKMET

«O ancak önündeki (daha önce bildirilen) Tev­rat ve İncilʹi doğrular.... »

Az yukarıda da belirttiğimiz gibi, Kurʹân-ı Kerîm bütünüyle ilâhîdir. O bakımdan beşer zekâ ve aklının erişemiyeceği hikmetlerle, beşer hayatı­nı düzene koyacak en mükemmel hükümlerle, ilim adamlarına temel bilgi, ana fikir verecek esaslarla doludur. Kurʹân’ın bu üstünlük ve yüceliğini şöyle maddeleştirebiliriz:

a) Kurʹân, daha önce indirilen ve fakat aslı yer yer zayiʹ edilip insan­lar tarafından yazılan Tevrat ve İncilʹde meydana gelen bu tahribat ve yanlışlıkları düzeltir, unutulup yazılmayan İlâhî belgelerin ilk indiği zaman mevcut olduğunu hatırlatır ve münasebet düştükçe onları açıklar.

b) Tevrat ve İncilʹde kıyâmet ve onunla ilgili hükümlerin çoğunun çı­karıldığına, bir kısmının değiştirildiğine dikkatleri çeker ve bunu en açık şekilde belirtir. Ahkâm ile ilgili değiştirilmeleri kınar ve doğru olanını bil­dirir.

c) Kur’ân her yönüyle bir mükemmelliktedir. 1400 şu kadar yıl önce getirdiği bilimsel temel bilgiler, yani ilme hareket noktası olacak ana fi­kirler bugüne kadar gelişen ve gerçeği bulan ilimle hep uyum sağlamıştır. Hakikate kapı açan İlmî gelişmelere ve tesbitlere hiçbir zaman ters düş­memiştir. Son yıllarda Kur’ânʹı inceleyen Batılı ilim adamlarından M. BUCAILLE kendi eserinde bu hususu özetlerken şöyle diyor: «İlimle Kur’ân arasında uyuşmazlık değil, uyum vardır.

Kur’ân’ın modern dönemde İlmî bakımdan da tenkit edilebilecek hiç­bir tarafı yoktur. » (La Bible, le Coran, et la science/Tercemesi)

Eğer Kur’ân, Okur-yazar bile olmayan Muhammed’in (A. S. ) kendi ürü­nü ve uydurması olsaydı, yüzlerce ve hatta binlerce kusur ve yanlışlarla dolu olur; hele müsbet ilim karşısında bütün ölçü ve değerini kısa zaman­da yitirirdi. Zira en güçlü ilim adamlarının yazdıkları çok kıymetli eserle­rin, üzerinden yarım asır geçmeden tazeliğini kaybettiğini, gelişen ilim ve yeni buluşlar karşısında cılız kaldığını görüyoruz.

d) Kur’ânʹda insan hakları, şahsî hükümler, âile hukuku, kamu hu­kuku ile ilgili âyetler, kendine has bir hukukî sistem oluşturur; başka bir sistemden kopya edilmediği kesinlikle anlaşılır. Bir Hıristiyan olan ünlü hukukçu Sava Paşa bile Kur’ân ahkâmını iyice araştırdıktan sonra bu so­nuca vardığını açıklar. (Bak: İslâm Hukuku Nazariyatı Hakkında Bir Etüd/Sava Paşa: Önsöz ve 25- 107/Ankara: 1955)

e) Kurʹânʹın 14 asır önce golfstrimden, birbirine salıverilen, fakat ara­larındaki bir engelden dolayı birbirine karışmayan, yani herbiri kendi özel­liğini koruyan Cebelitarık boğazında birleşen Atlas Okyanusu ile Akdenizden, dünyanın hareket halinde bulunduğundan, ay ve güneşin ayrı ayrı yörüngelerde seyrettiğinden; kâinatın önce gaz halinde oluştuğundan, sonra o gazın yoğunlaşarak katılaşıp bugünkü durumun meydana geldi­ğinden, parmak izlerinden, yerçekim kuvvetinden ve bunu ancak kesin hesaplarla aşmanın mümkün olabileceğinden, kâinatın düzen ve sistem­leri bozulmaksızın bir balon gibi genişlediğinden söz etmesi, onun ilâhî olduğunun bir başka delili değil midir?

KURʹÂNʹI YALANLIYANLAR

«Hayır, onlar ilmini kavrayamadıkları ve henüz yorumu da kendilerine gelip ulaşmayan şeyi yalanladılar. »

Kur’ân’ı dün olduğu gibi, bugün de yalanlamaya çalışanların, Kurʹân hakkında ciddi bilimsel araştırmaya dayanan hiçbir delilleri, bilgileri yok­tur. 39. âyetle özellikle bu konuya parmak basılıyor. Nitekim Kur’ân’ı kü­çümseyenlerin durumu incelendiğinde, çoğunun kulaktan dolma bilgilerle, gazete ve dergilerde yayınlanan gayr-i İlmî yazılarla ve üstelik İslâm düş­manlarının öteden beri akıttıkları zehirlerle Kur’ân’ı eleştirdikleri görülüyor. İlim adamı geçinen bazı okumuşların Kurʹân hakkında, İslâmî ilimlerde kay­da değer bir kitap okumadıkları halde kendilerini bu hususta yetkili görüp konuşmaları, ahkâm kesmeleri çok üzücü ve düşündürücüdür. Oysa her ko­nuyu ehline, uzmanına bırakmak veya o konuyla ilgili ciddi eserleri iyice okuyup hazmettikten sonra konuşmak kadar tabii ne olabilir? Tıpta ciddi hiçbir tahsili ve ihtisası olmayan bir ziraatçının veya mimarın tıp hakkında kendini yetkili görüp konuşması ne kadar gülünçse, bir doktorun ya da veterinerin dinî esaslar hakkında konuşması, ahkâm kesmesi de o kadar gülünç ve abestir. Gerçi bu genel bir kaide değildir; mutlaka istisnaları vardır; ama bizim okumuşların bir kısmı bu ölçüsüzlük içinde yüzmekte­dirler.

Kur’ân hakkında konuşabilmek için mutlaka Kurʹân ilimlerini, onun Arapçasını, ilgili hadîsleri ve bugüne kadar yazılan kaynak tefsîrleri oku­mak ve öğrenmek şarttır. Bunun yanısıra İslâm kültürünü hazmetmek ge­rekir.

«Hayır, onlar ilmini kavrayamadıkları ve henüz yorumu da kendileri­ne gelip ulaşmayan şeyi yalanladılar. » Meâlindeki uyarıdan sonra tarih boyunca bu gibilerin sahnede görüldüğüne atıf yapılarak, «Onlardan ön­cekiler de böyle yalanlamışlardı. » buyuruluyor.

ALLAH FESATÇILARI, BOZGUNCULARI ÇOK İYİ BİLİR

«Rabbin ise, müfsitleri (Hakkʹı yalanlayıp top­lum içinde fitne ve kargaşalık çıkaranları) çok iyi bilir. »

Henüz şehir devletini bile kuramayan İslâmiyet, bulunduğu kesim ve bölgede iç huzursuzluk doğurmaya çalışanlara ve İslâm’ın cihanı aydın­latacak nurunu söndürmeye çalışanlara karşı pasif savunma durumunda kalmayı tercîh etmiş, bir iç savaşa kapı açacak her türlü söz ve davranış­tan kaçınmıştır. Öylece, Mekke müşrikleri kasdedilerek, «Seni yalanlarlar­sa, de ki: Benim işlediğim bana, sizin işlediğiniz size.... » buyurularak fit­nenin büyümesine meydan verilmemiştir.

İslâm düşmanları, devamlı hürriyeti tek yanlı düşünmüş ve uygulama­ya çalışmışlardır. Mekke’deki 13 yıllık pasif mukavemet ve saldırılara kar­şı sabr-u-sebat bunun açık misallerinden biridir. Medineʹye hicret edildik­ten sonra aynı ölçüsüzlüğü Yahudîler uygulamak istemişlerdi. Ne var ki, Hz. Muhammed (A. S. ) Ansar ve Muhacirîn’i biraraya getirip kardeşlik bağ­larını pekiştirdikten ve şehir devletinin esaslarını koyup kısa zamanda bir güç oluşturduktan sonra, hürriyetin iki yanlı kullanılmasını sağlamış ve 56 maddelik yazılı anayasayla şehir devleti bünyesinde yer alan kabile ve dinlerin hürriyet sınırlarını belirlemiş, hakların iki yanlı korunmasını bir­takım esaslara bağlayarak haysiyet kırıcı aşırılıklara artık imkân verme­miştir.

Mekke’de Peygamber (A. S. ) ve arkadaşları, insanlıktan yana ahlâk, fazîlet, rahmet ve huzur tohumlarını saçarken buna tahammül edemiyen müşrikler, o tohumları çürütmek, filizlenmesini önlemek için her şeyi ken­dilerine mubah görmüş, din ve vicdan hürriyetinin yalnız kendilerine has olduğunu ileri sürerek Hz. Muhammedʹi (A. S. ) tesirsiz hale getirmeye ça­lışmışlardı. Koyu cehalet ve putperestlik taassubu içinde akla gelmedik şirretliklere baş vuruyorlar, hiçbir İlmî tartışmaya, gerçekleri yansıtmaya, hakkı izhar etmeye yanaşmıyor, imkân da vermiyorlardı. İslâmʹı çok teh­likeli bir akım olarak gösterme gayreti içinde her türlü fitne ve fesada alet olmaktan çekinmiyor, durmadan bozgunculuk yapıyorlardı.

Kur’ân böyle bir dönemde mü’minlere uygulayacakları mükemmel bir plân ve proğram; sonuca varmayı kolaylaştıran fevkalâde bir metot veri­yor. Şöyle ki: İslâm düşmanları çoğunlukta olur da bütün güçlerini İslâm aleyhine kullanmayı plânlarlarsa, Müslümanlar antitezle meşgul olmayıp kendi tezlerini en ılımlı ve inandırıcı şekilde karşılarındakilerin hislerini tah­rik etmeden kalb ve kafalara işlemeye çalışacaklar. Buna rağmen düşman­ları durmadan yalan ve iftirada bulunur da fiilî tecavüzlerini sürdürürlerse, onlara: «Bizim işlediğimiz bize, sizin işlediğiniz size; sizin bizim işlediği­mizle ilişkiniz yoktur, bizim de sizin işlediğinizle ilişkimiz yoktur. » denile­rek yumuşak bir politika izleyeceklerdir.

Nitekim Mekke devrinde inen bu âyetler, bilhassa o günkü ortamı dik­kate alarak mükemmel bir metot vermektedir.

BAKAN KÖRLER, İŞİTEN SAĞIRLAR

«İçlerinden sana kulak verenler eksik değildir. Sen sağırlara -hele bir de akılları ermiyorsa- işittirebilir misin? İçlerinden bir kısmı da sana durup bakar; sen körlere -hele bir de göremiyorlarsa- yol gösterebilir misin? »

Her devirde bu tipler vardır. Aklî melekeleri ve idrâk yetenekleri ye­terince gelişmediğinden, durup bakarlar ama gerçeği görmezler; kulak verip işitirler, ama hakikatin sesini duymazlar. Büyük dâvaları, önemli me­seleleri o gibilerle yürütmek çok zor, hattâ bazan imkânsızdır. O takdirde mü’minler içinde bulundukları toplumda bakan körlere, işiten sağırlara gü­venip de önemli meseleleri çözmeye kalkışmamalıdırlar! Aksi halde yolun yarısında kalıp hayal kırıklığına uğramaları mukadderdir.

Gözlerin hakikatı görebilmeleri için, gücünü ve nûrunu sağlam imân­dan, sâlih amellerden almaları; kulakların gerçeklerin sesini işitip anlaya­bilmeleri için imanla akıldan kaynaklanan bir dikkate sâhip olmaları şart­tır.

ALLAH KİMSEYE ZULMETMEZ

«Şüphesiz ki Allah, insanlara hiçbir şey ile zul­metmez... »

Kur’ân’ın 15 yerinde çok az farkla bu uyarıya yer verilmiş ve değişik cümlelerle tekrar tekrar anlatılarak idrâkler uyanık tutulmaya çalışılmış­tır. (Fazla bilgi için bak: Bakara/57- Âl-i İmrân/108, 117, 182- Nisa/40- Hûd/101- Nahl/33- A’raf/160- Kehf/49- Tevbe/70- Ankebut/40- Rum/9- Hac/10- Kaf/29)

İnsanın, meleklere ve hayvanlara nisbetle hangi vasıf ve ölçüde ya­ratıldığı bilinmektedir. O, bu iki varlıktan yana sıfatları kendinde toplayan müstesnâ bir canlıdır. Birbirine zıt bu sıfatlar arasında denge kurabilmesi için de kendisine birçok yeteneklerle birlikte kitap ve peygamber gönderil­miştir. O bu ortam içinde hür irâdesine terkedilmiş, yani kendisine küllî irâde karşısında cüz’î bir irâde verilmiş ve böylece yaratılışının özelliğine ve ruhundaki lâhutî mayaya eşdeğerde bir hayat yolu çizmekle emrolunmuştur. Hayat kanunlarına ve insan hayatını en iyi şekilde düzenleyen semâvî uyarılara uyarsa, kendini hem dünyada, hem de âhirette mutlu eder. Aksine bir tutum ve hayat anlayışıyla yola çıkarsa, kendine haksızlık et­miş olur. İşte bunun için ilgili âyette, «ama insanlar kendilerine zulmeder­ler. » buyurulmaktadır.

Kısaca, insana hem dünyasını, hem de âhiretini cennete çevirecek her türlü imkân ve malzeme verilmiştir. Buna karşılık onu bedbaht kılacak menfi güçler de serbest bırakılmıştır; insan hangi tarafa ağırlık kazandı­rırsa, o tarafın malı ve yakını olur. Nefs, İblîs ve dünyalık ağır basar da insanı kendi paraleline çekip biçimlendirirse, insan böyle bir gafletle ken­dine cidden zulmetmiş sayılır. Ölmeden önce dönüş yapmadığı takdirde, beraberinde taşıdığı zulüm ateşiyle âhirete göç etmiş olur. Çünkü Allah in­sanlara aslâ zulmetmez; O, zulmü hem kendine, hem de insanlara haram kılmış ve az önce belirttiğimiz gibi Kur’ân’ın en az 15 yerinde bu ezelî irâ­desini en anlamlı şekilde açıklamıştır. Tefsîrini yaptığımız sûrede ise, «Şüphesiz ki Allah insanlara zulmetmez, ama insanlar kendilerine haksız­lık ederler. » buyurularak konu özetlenmiştir.

ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI

Yukarıdaki âyetlerle her devirde ve çağda tazeliğini koruyan Kur’ân’ın insan sözü olmasının imkânsızlığına işâret edildi. Daha önce indirilen Tev­rat ve İncilʹin asıllarının İlâhî olduğu belirtildi ve Kur’ân’ın bu kıstas çer­çevesinde her iki kitabı tasdîk ettiğine atıf yapıldı. Sonra da ilmini kavra­yamadıkları İlâhî kitabı yalanlayanların koyu bir bilgisizlik içinde bulundu­ğu anlatılarak, Kur’ân’ın ancak gerçeği gören ve araştıran ilimle anlaşıla­bileceğine işâret edildi.

İslâm’ın fiilî mukavemet gücü olmadığı bir dönemde uygulanacak me­tot ve politika anlatıldı. Bakan körlerle, işiten sağırlarla yola çıkılamıyacağı hatırlatıldı. Böylece o gibilerin kendilerine çok haksızlık ettiklerine dikkatler çekilerek Allahʹın kimseye zulmetmiyeceği anlatıldı.

Aşağıdaki âyetlerle kıyâmetin ilk safhalarından biri tasvîr ediliyor. Di­riltilip kaldırılan insanların, gözlerini ikinci hayata açınca, birinci hayatın veya kabir âleminin bir an gibi gelip geçtiğini için için sezecekleri ifade ediliyor ve bu kadar kısa bir hayat için ebedî saadeti berbat etmenin ma­kul hiçbir yanı olmadığı dolaylı biçimde işleniyor. Sonra da müşriklere vaʹdedilen azâbın yakın olduğu haber veriliyor ki bu, Bedir savaşı ve Mek­keʹnin fethiyle gerçekleşti.

Peygamberlerin gönderilmesinin de İlâhî rahmet ve adâletin gereği ol duğu konu ediliyor ve Hz. Muhammed’in (A. S. ) kendiliğinden hiçbir şey söylemiyeceği, bir zarar veya yarara muktedir olamıyacağı, kuvvet ve kud­retin Allah’a ait olduğu haber veriliyor. Zulmedenlere lâyık oldukları azâbın verileceği bildirilerek o günlerin yakın olduğu hatırlatılıyor. Kıyâmet gününde İlâhî adâletin gerçekleştireceği azâptan kurtulmak için, zâlimle­rin yeryüzündeki her şey kendilerinin olsa kurtuluş akçesi olarak verecek­leri ayrı bir tablo veya safha olarak işleniyor.