MEÂLİ:
36- Kim de Rahmânʹı anmaktan yana körlük gösterirse, biz ona yandaş olmak üzere bir şeytan sardırırız.
37- Ve gerçekten onlar, bunları doğru yoldan akkorlar da bunlar, doğru yolda bulunduklarını sanırlar.
38- Sonunda bize gelince, yandaşına: «Keşke benimle senin aranda doğu ile batı arası kadar uzaklık olsaydı, (Meğer) sen ne kötü arkadaşmışsın! » der.
39- Zulmettiğiniz için bugün (buradaki pişmanlığınız) size fayda vermez. Sizler elbette azâpta birleşen ortaklarsınızdır.
40- Sen mi sağırlara işittireceksin veya körleri ve açık bir sapıklık içinde bulunanı doğru yola ulaştıracaksın?
41- Şayet biz seni (alıp kendimize) götürsek bile şüphesiz onlardan intikam alacağız.
42- Ya da onlara vaʹdettiğimiz şeyi (azâbı) sana göstereceğiz. Çünkü bizim onlara kudretimiz elbette yeter.
43- Artık sen, sana vahyedilene sımsıkı sarıl. Şüphesiz ki sen dosdoğru yol üzerindesin.
44- O Kur’ân sana ve milletine elbette hem öğüt, hem de anılmaya değer bir şereftir. İleride bundan sorulacaksınız.
45- Senden önce elçi olarak gönderdiğimiz peygamberlerimize sor: «Rahmânʹdan başka tapılacak ilâhlar meydana getirdik mi? »
KALP KÖRLÜĞÜNDEN DAHA BETER NE VARDIR?
«Kim de Rahmânʹı anmaktan yana körlük gösterirse, biz ona yandaş olmak üzere bir şeytan sardırırız. »
Ölçüsüz mal ve ihtişam sevgisi, temelde sağlam imân yoksa, kalbi köreltir ve vicdanı hissiz bırakır. İnsanın mânevî yapısında önemli yeri ve görevi olan bu iki şey dumura uğrayınca, zahirî ve bâtınî şeytanlara giriş için yol iyice açılır da engeller kalkar. Yakın ve sıcak dostluklar ve arkadaşlıklar başlar. Allah’ın hidâyet ve inâyeti erişmezse, bu körlük içinde kişinin İblîs ile olan dostluğu ve arkadaşlığı kabre kadar sürüp gider. Gerçekleri bir türlü göremiyen bu kalp körleri, iyi şeyler yaptıklarını sanırlar. Zira yakın arkadaşları hep bu duyguyu fısıldayıp aşılarlar.
Dünyanın lüks ve konforu ne kadar geçici ve fâni ise, insanın ömrü de öyle.. Birkaç günlük şatafat ve tatmin; sonra da hayatın son çizgisine gelip dayanmak suretiyle dünyalıktan kopup uzaklaşmak, hepsi o kadar. Birkaç gün önce umut ve amaç seçilen nesneler sıfıra müncer olur; sevenler sevdiklerini bırakıp ayrılır. Arkada vebal, hasret kalırken ayrılanın yanında İblîs ve o tiynetteki sapıkların kara lekesi kalır.
Âhiret gününde Cenâb-ı Hakk’ın adâlet huzuruna çıkarıldıklarında ise, arkadaşlar ve yandaşlar gerçeği görüp anlayacaklar ve: «Keşke benimle senin aranda doğu ile batı arası kadar uzaklık olsaydı. (Meğer) sen ne kötü arkadaşmışsın! » diyecekler.
Ne yazık ki, böyle bir temenninin ve gerçeği görmenin o gün için hiçbir yararı ve olumlu neticesi olmayacak ve sözü edilen yakın arkadaşlar biraraya getirilip azabı müştereken tadacaklar.
Onların dünyada işledikleri bütün iş ve amelleri «zulüm» olarak anılmaktadır. Zira zulüm, hilkatin hikmetine ters düşmek, amaçtan sapmak, dünya ile âhiret arasında köprü kurmamak ve kulluğun mertebe ve ölçüsünü bilmemektir. Böylece kişi en büyük haksızlığı önce kendine, sonra da aldatıp kendi saffına çektiği kimselere yapmış olur..
SAĞIRLARA DUYURMAK MÜMKÜN MÜ?
«Sen mi sağırlara işittireceksin veya körleri ve açık bir sapıklık içinde bulunanı doğru yola ulaştıracaksın? »
Kâinat kitabı, aydınlatıcı belgeler, yol gösterici deliller ve gerçekleri yansıtan hakikatlerle doludur. Her şey O Yüce Yaratanʹın kudret damgasını taşımakta; ilim ve insaf gözüyle bakanlara, «Lâ ilâhe illâllah» ibaresini göstermekte; gönül kulağını verenlere, «Allahʹtan başka ibâdet edilecek ilâh yoktur» nağmesini işittirmektedir.
Varlığa madde ve şehvet gözüyle bakanları, hakikat sesinin önüne nefis engelini koyanları doğru yola, Allah’tan başka kim iletebilir? Zira onlarla hidâyet nuru arasında küfür ve tuğyan perdesi gerilidir. Nitekim Mekkeli putperest müşriklerin o günkü sosyal ve psikolojik yapıları bu düzeyde idi. Kırkıncı âyetle onların küfür ve cehalet vadisinde bakan körler, işiten sağırlar dizisinde yer aldıkları açıklanmaktadır.
Her şeye rağmen Peygamber (A. S. ) ve din âlimlerinin görevi, insanları Hakkʹın yoluna dâvet etmek, İlâhî buyrukları mevcut şartlar ve ortama göre teblîğ etmektir. Doğru yola eriştirmek ise, Allahʹa aittir.
ALLAHʹIN VA’DİNİN YAKIN OLDUĞU BİLDİRİLİYOR
«Şayet biz seni (alıp kendimize) götürsek bile şüphesiz onlardan intikam alacağız. Ya da onlara vaʹdettiğimiz şeyi (azabı) sana göstereceğiz. Çünkü bizim onlara kudretimiz elbette yeter. »
Yıllarca süren amansız mücadele, bâtıldan yana olanları iyice şımartıp azdırmış; haktan yana olanların da imân ve irfanını artırmış ve dayanma güçlerine güç katmıştı. Kısacası, hakkı savunanlar ve bu doğrultuda teblîğ ve irşat hizmetini sürdürenler, kendilerine düşeni yerine getirmenin huzuru içinde her türlü hezeyan ve şiddete göğüs gererken, bâtılı savunanlar olumlu sonuç alamamanın sıkıntısı içinde kendilerini kurtulması zor bir çıkmaza sokmuşlardı. Bu durumda Allahʹın va’di yakındı. İnecek olan İlâhî hüküm yerini mutlâka bulacaktı. Bunun bir bölümüne Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz dünya gözüyle şâhit olacak; geriye kalan kısmını ise, O’nun mektebinde yetişen bahtiyar mü’minler müşahede edeceklerdi. İşte 41 ve 42. Âyetlerle bu hususa değinilmekte ve müʹminlere hem teselli, hem de müjde verilmektedir.
Nitekim çok geçmeden hicret olayı gerçekleşti. Arkasından Bedir ve Uhud savaşları onu izledi. Sonra da Mekke fethedilerek Allahʹın va’di yerine geldi. Çevre kabilelerin baş eğerek İslâmʹa girmesi, Yahudilerin Medine ve çevresinden sürülmesi gibi önemli olaylar da Resûlüllahʹın (A. S. ) vefatından önce gerçekleşen başarılı sonuçlardır.
Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz’in vefatından sonraki fetihlerin ardarda gerçekleşmesi dünyanın önemli bölgelerinde küfrün ve ahlâksızlığın hayat damarlarının kesilmesini sağlamış ve İlâhî va’din ikinci safhası zaferle hedefine ulaşmıştır.
PEYGAMBER (A. S. ) İN VE ONUN YOLUNDA YÜRÜYENLERİN GÖREVİ
«Artık sen, sana vahyedilene sımsıkı sarıl. Şüphesiz ki sen dosdoğru yol üzerindesin. »
İnkârcı sapıklar ne kadar gemi azıya alıp dört nala giderlerse gitsinler; İslâm mübelliğ ve mürşitleri imân ve aklın yolunu seçip bilerek, sabırla, günün şartlarını ve mevcut ortamı dikkate alarak hakka dâvete devam ederler de, atacakları her adımla, söyleyecekleri her sözle Allahʹın hoşnutluğunu kazanmayı amaç edinirlerse, doğru yolda Kur’ân metoduyla yürüdükleri kesinleşir ve vakti saati gelince İlâhî yardım -Oʹnun va’di gereği- tecelli eder.
«İnsanların çoğuna hakkı kabul ettiremedik, olumlu sonuç alamadık; imân eden az, inkâr ve azgınlıkta ısrar eden çok.. » gibi düşüncelerin tesirine giren dâvetçiler başarısızlığa uğrama tehlikesiyle karşılaşabilirler. Çünkü bu durumda kendi görev sınırlarını aşıp, doğru yola iletmeyi yüklenmiş olurlar. Oysa doğru yola iletme Allah’ın inâyet ve meşietine bağlı bir husustur; dilediğini eriştirir, dilediğini de sapıklığıyla başbaşa bırakır.
Onun için İslâm’da doğru yolu göstermekle, doğru yola eriştirme sınırları belirlenmiştir. Şöyle ki; Hz. Peygamber’e (A. S. ): «Artık sen, sana vahyedilene sımsıkı sarıl. Şüphesiz ki sen dosdoğru yol üzerindesin! » meâlindeki âyetle teblîğ sınırı gösteriliyor.
KUR’ÂN-I KERÎM ARAPLARA ŞAN VE ŞEREF KAZANDIRMIŞTIR
«O Kur’ân sana ve milletine elbette hem öğüt, hem de anılmaya değer bir şereftir. İleride bundan sorulacaksınız. »
İslâm’dan önceki devirlerde ancak bir iki güçlü devlet kurabilen ve fakat onları da devam ettiremiyen Araplar, daha çok düzensiz ve kabile kılıfında dağınık, merkezi otoriteden mahrum, başsız ve tutarsız bir hayat içinde bocalayıp günlerini gün etmeye çalışan bir millet idi. İslâmiyet bu dağınık, başsız ve merkezî otoriteden yoksun milleti biraraya getirmek suretiyle dünyanın en güçlü ve en medenî devletini kurmuş ve cihan tarihinde en büyük, fakat en kalıcı inkılâbı gerçekleştirmiştir.
Ne yazık ki, Araplar, İslâm’ın ilk yıllarında bu şerefe lâyık olamamışlar; ondan kinle, nefretle uzaklaşıp Hz. Muhammedʹe (A. S. ) amansız düşman kesilmişlerdi. Kendilerinden şeref ve ün getiren Kur’ân’a lâyık olup olmadıkları, kendilerini o düzeye lâyıkıyla getirip getirmedikleri, hem dünyada, hem de âhirette sorulacaktır. Nitekim dünyada, İslâmʹa yeni giren her fert ve toplum soruyor: «Araplar neden kendi dilleriyle inen Kur’ân’a daha çok sarılmıyorlar, neden Kur’ân ile yaşayıp dünya Müslümanlarına örnek olacak bir düzeye gelmiyorlar? » Âhiret’te ise, Cenâb-ı Hak onlara, bu yüksek nîmete ve ebedî devlete lâyık olup olmadıklarını soracak, ona göre karşılık verecektir.
PEYGAMBERLERİN HEPSİ ALLAH’A İBÂDET ESASINI GETİRMİŞTİR
«Senden önce elçi olarak gönderdiğimiz peygamberlerimize sor: Rahmânʹdan başka tapılacak ilâhlar meydana getirdik mi? »
Araplar, Hıristiyanların «İsa Allah’ın biricik oğludur», «İsa, üç ilâhtan biridir» iddialarını delil gösterip putlarının neden ilâh olamıyacaklarını savunuyorlardı. Aslında bu şaşkınlar, İsa Peygamber’e inanmıyorlardı. Ama putlarını müdafaa için Hıristiyanların akıl dışı sözlerini, inançlarını belge göstermeyi kendilerine dayanak seçiyorlardı. Oysa hiçbir peygamber «Tevhîd İnancı» nın dışına çıkmamış, onu zedeleyecek bir teblîğ ve telkînde bulunmamıştır. Zira peygamberlerin gönderilmesinin asıl hikmeti, Allah’ın varlığını, birliğini, ibâdete ancak O’nun lâyık olduğunu ve bu doğrultuda dünya ile âhiret hayatının anlamını insanlara teblîğ etmektir. Nitekim 45. âyetle bu husus gayet açık şekilde vurgulanmaktadır.
Ancak, «Rahmânʹdan başka tapılacak ilâhlar meydana getirdik mi? » sorusu kimden sorulacak? Âyette «Senden önce elçi olarak gönderdiğimiz peygamberlerimize sor» denilmektedir. Burada iki yorum söz konusudur: Ya harf-i cer olarak getirilen «min», «min-i beyân» veya «tahsîn-i lafız» içindir, ya da öyle değildir. Birinci terkîbe göre, âyetin mânası şöyledir: «Senden önce gönderdiğimiz resûllerden sor»; ikinci terkîbe göre, «Senden önce ümmetlere gönderdiğimiz resûllerimizden sor.. » şeklinde meâl ortaya çıkmaktadır. Biz birinci terkîbi uygun bulduk. Nitekim İbn Abbas (R. A. )dan yapılan rivâyete göre, «İsrâ Olayı»nda Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz, Beytülmakdis’e varınca, bütün peygamberlerin ruhları orada toplandı. Melek Cebrâîl ezan ve ikaamet okuduktan sonra, «Ya Muhammed! Kalk da bunların önüne geçip namaz kıldır» dedi. Namazdan sonra Cibril (A. S. ): «Ya Muhammed! Senden önce gönderilen peygamberlerimize sor: Rahmân’dan başka ilâhlar meydana getirdik mi? » dedi. Peygamberimiz (A. S. ) da: «Sormaya gerek yok; çünkü bu hususta hiçbir şüphem söz konusu değildir» diye cevap verdi.
İkinci terkîbe göre: Yahudi ve Hıristiyanların Tevrat ve İncilʹi çok iyi bilen din âlimlerine sor, şeklinde bir yorum ortaya çıkar.
Maksat, hiçbir peygamberin «Tevhîd İnancı»ndan sapmadığını ve sapmasının söz konusu olamıyacağını beyândır.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıdaki âyetlerle, Allah’ı bırakıp başka şeylere tapanların ancak şeytanı dost ve arkadaş edindikleri konu edildi ve aydınlatıcı bilgiler verildi. Mekkeliʹlerin bir takım yersiz ve anlamsız iddiaları üzerinde durularak hiçbir peygamberin «Tevhîd İnancı»ndan sapmadığına işâret edildi. Aynı meseleler düzeyinde Kurʹân’ın Araplar için şeref ve kalıcı bir anı olduğuna dikkatler çekildi.
Aşağıdaki âyetlerle, gönderilen her peygamberin «Tevhîd İnancı»nı teblîğ ederken inkârcı sapıkların itiraz, sataşma, saldırı ve hezeyanına mâruz kaldığına işâret edilmekte ve Musa (A. S. ) ile Firʹavn kıssasının bununla ilgili safhalarından birkaçına yer verilerek yönlendirici misaller sergilenmektedir.