Enfal Suresi 34-38. Ayet — Tefsir

Ayet sayfasına git →

وَمَا لَهُمْ اَلَّا يُعَذِّبَهُمُ اللّٰهُ وَهُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَا كَانُوا اَوْلِيَٓاءَهُ اِنْ اَوْلِيَٓاؤُ۬هُٓ اِلَّا الْمُتَّقُونَ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ اِلَّا مُكَاءً وَتَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ اِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ اَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَالَّذِينَ كَفَرُوا اِلٰى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ لِيَمِيزَ اللّٰهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلٰى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعًا فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ اُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا اِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ مَا قَدْ سَلَفَ وَاِنْ يَعُودُوا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْاَوَّلِينَ

37.

Onlar Mescid-i Haram'dan (mü'minleri) alıkoyarken ve oranın bakımına ehil de değillerken, Allah onlara ne diye azap etmesin? Oranın bakımına ehil olanlar ancak Allah'a karşı gelmekten sakınanlardır. Fakat onların çoğu bilmez.

Diyanet İşleri

35.

Onların, Ka'be'nin yanında duaları ıslık çalıp el çırpmaktan ibarettir. Öyle ise (ey müşrikler) inkar etmekte olduğunuzdan dolayı tadın azabı.

36.

Şüphe yok ki, inkar edenler mallarını (insanları) Allah yolundan alıkoymak için harcarlar ve harcayacaklardır. Sonra bu mallar onlara bir iç acısı olacak, sonra da yenilgiye uğrayacaklardır. İnkar edenler toplanıp cehenneme sürüleceklerdir.

37.

Allah, pis olanı temizden ayırmak, pis olanların hepsini birbiri üstüne koyup yığarak cehenneme koymak için böyle yapar. İşte onlar ziyana uğrayanların ta kendileridir.

38.

Ey Muhammed! İnkar edenlere söyle: Eğer (iman edip, düşmanlık ve savaştan) vazgeçerlerse, geçmiş günahları bağışlanır. Eğer (düşmanlık ve savaşa) dönerlerse, öncekilere uygulanan ilahi kanun devam etmiş olacaktır.

Celal Yıldırım (İlmin Işığında Asrın Kur'an Tefsiri)

%100

MEÂLİ:

34- (Sen ve istiğfar eden müʹminler aralarında bulunmayınca) Al­lah onlara ne diye azâp etmeyecek? Oysa onlar (mü’minleri) Mescid-i Ha­ram’a (girmekten) menʹediyorlar. (Bununla beraber) onlar O Mescid’in dostları ve lâyıkları da değillerdir. Onun dostları ve lâyıkları ancak mutta­ki (Allahʹtan saygı ile korkup fenalıkdan sakınan)lardır. Ama ne var ki, on­ların çoğu (bu gerçeği) bilmezler.

35- Onların Beytʹin (Allahʹın Eviʹnin) yanında namazları (kendilerine göre ibâdetleri) ıslık çalmaktan ve el çırpmaktan başka bir şey değildir. O halde inkâr ve nankörlüğünüzden dolayı azâbı tadın!

36- Şüphesiz ki, o inkâr edenler, Allah yolundan alıkoymak için mal­larını harcarlar. Onu yine de harcayacaklar; sonra bu kendilerine iç acısı olacak, sonra da yenilgiye uğrayacaklardır. Ve kâfir olanlar toplatılıp Ce­hennemʹe sürüleceklerdir.

37- Bu da Allahʹın temizi murdardan ayırt etmesi, murdarın bir kıs­mını bir kısmı üzerine yığıp hepsini toptan Cehennemʹe koyması içindir. İşte zarara uğrayanlar onlardır.

38- İnkâr edenlere de ki: Eğer (inkâr ve inattan, şaşkınlık ve azgın­lıktan) vazgeçerlerse, onların geçmişteki (küfür ve günahları) bağışlanır. Tekrar (inkâr ve azgınlığa) dönerlerse, öncekiler hakkında câri olan sün­net (İlâhî kanun) hükmünü yürütecektir.

İLGİLİ HADÎSLER

«İslâm’a girip müslümanlığını güzelleştiren kimse, Cahiliye devrinde işlediği amellerle muahaza edilmez. İslâm’a girip (sonra dindarlığını boza­rak eski) kötülüğüne dönerse, hem önceki, hem de sonraki yaptıklarından dolayı muahaza edilir. » (Buharî/istitabe: 1- Müslim/iman: 189, 190- İbn Mâce/zühd: 29- Dâremî/mukaddeme: 1- Ahmed: 1/379. 429, 431, 462)

«İslâm kendinden önceki (bütün küfür ve günahları) koparıp atar. Töv­be de kendinden önceki günahları koparıp atar. » (İbn Sa’d: İbn Zübeyir’den - İmam Süyûtî bunun zayıf olduğunu, İbn Kesîr ise sahîh olduğunu belirtmişlerdir - Müsned-i Ahmed: 4/199, 204, 205)

KÜFÜR DİYARINDA İSTİĞFAR EDENLER

Bağlantı kısmında belirttiğimiz gibi, küfür diyarında Peygamber (A. S. ) Efendimizʹin sünnetiyle yaşayan ve Kur’ân ile amel eden müʹminler duâ ve istiğfarda bulundukları sürece Allah o inkârcı topluluğa hemen azâp in­dirmez. Bir gün doğru yolu bulmaya fıtrî isti’datları varsa, yani fıtratların­daki din ve Allah duygusu tamamen körelip silinmemişse, onlara dış gö­rünüşüyle azâp, içyüzüyle rahmet olacak başka bir uyarı gönderir. O hal­de küfür diyarında kalan ve yaşayan müʹminlerin ibâdet ve duâları, aralık­sız İlâhî rahmetin inmesine vesîle olmakta ve Oʹnun gazabının önüne geç­mektedir. Hem müʹminlerin düzenli, ahlâklı, tertemiz ve olgunluk içinde sürüp giden günlük hayatları, inanmayanların gıptasına neden olacak dü­zeyde bulunmalıdır.

Mü’minler dinleriyle amel ederken Cenâb-ı Hak’ın ezelî plân ve proğ­ramı hedefine doğru ilerler, ya inkârcıları başka bir milletle te’dip eder, ya da müʹminleri o diyarda üstün kılar. Mekkeʹdeki mü’minlerin ve Mekkeli müşriklerin akibeti bunun en güzel örneklerinden biridir.

KUTSAL KÂBEʹYE LÂYIK VE EHİL OLANLAR

«Onlar o Mescidʹin dostları ve lâyıkları değillerdir. Onun dostları ve lâyıkları ancak muttakilerdir. Ama ne var ki, onların çoğu (bu gerçeği) bilmezler. »

İlgili âyetle, Mekke’nin yakında Kâbe’ye ehil ve lâyık olan insanlar tarafından fethedileceği, o büyük emânetin ehil olanlara teslim edileceği kapalı bir anlatımla haber veriliyor. Çünkü Kâbe, Tevhît inancının çıkıp yeşerdiği bir merkezdir ve yeryüzünde Allahʹa ibâdet için kurulan ilk mâbettir. Ona hiçbir zaman lâyık ve ehil olmayan putperestler, onun kutsal­lığını anlayamamış; Allah’ın varlığını ve birliğini yansıtan bu kutsal Mescid’e bir sürü put doldurmuşlardı. İbâdet adına kadın-erkek elele tutuşa­rak çevresinde ıslıklar çalıp el çırparlar ve müstehcen sayılacak şekilde tenlerini dışarı atıp etlerini teşhir ederlerdi. Bütün bunlar Kâbe’nin hikmet ve amacını zedelemekte ve bütünüyle ona ters düşmekteydi.

Kutsal Kâbe ye ancak «Tevhît İnancı» temeli üzerinde yükselen muttakiler ehil ve lâyık idiler ve Mekkeʹnin fethiyle bu ehliyete gereken imkân verilmiş, küfrün saltanatı yıkılarak yerine «Allahu Ekber» diyenlerin salta­natı hâkim olmuştur. Böylece asırlardır inkârcıların istilâsı altında gaye­sinden uzaklaştırılan Kâbe asıl sâhiplerini bulmuş ve bir daha puthane ol-, mamak üzere şerefli yerini almıştır.

ALLAH YOLUNDAN ALIKOYMAK İÇİN MALLARINI HARCAYANLAR

«Şüphesiz ki, o inkâr edenler, Allah yolundan alıkoymak için mallarını harcarlar. Onu yine de harcayacaklar... »

Kur’ân bu âyetle çok dikkat çekici bir olaya parmak basıyor ve hak dine düşmanlık ve kin besleyenlerin tutumunu, plân ve programını açık­lıyor. Ebû Süfyân ve yandaşları, Bedir savaşında uğradıkları yenilginin ezikliğinden kurtulmak için İslâm’a karşı mallarını ve bütün imkânlarını na­sıl ortaya koymaktan derin bir zevk ve sevinç duymuşlarsa, o günden bu­güne kadar İslâm’a karşı olan müşriklerin ve inkârcı maddecilerin tutu­mu, plân ve proğramı hep böyle olmuştur. Haçlı seferleri bunun açık mi­sallerinden biridir. Dünya müşrikleri İslâmʹı yeryüzünden silmek için el­birliği yapmış bulunuyorlardı. Bir yanda papazlar, piskoposlar ve patrik­ler İslâm ve Kur’ân aleyhine kesif bir propaganda sürdürüyorlar, bir yan­dan kurdukları misyon teşkilatı ve bu teşkilatın yetiştirdiği misyonerleri harekete geçiriyorlar, diğer yandan çeşitli kurumlardan şöyle yararlanı­yorlardı:

- İlim adamları ilim maskesi altında İslâm aleyhine zehir kusuyor,

- Fikir adamları kendi açılarından aşırı bir tezyifle genç dimağları İslâm âleyhine çeviriyorlar,

- Kimi de sanat yoluyla İslâm’ı alaya alacak kadar ileri gidiyor,

- Kimi servet ve nüfuzuyla İslâm düşmanlığını körüklüyor,

- Kimi bulunduğu makam ve mevkinin gücünü İslâm aleyhinde kulla­nıyordu.

İşte İslâm düşmanları hemen her çağda ve dönemde mevcut kadro­larını belirtilen istikamete çevirip harekete geçirmişlerdir ve buna devam etmektedirler.

Ama neden Batı ve bazı Doğu ülkeleri İslâm’ı kendilerine düşman ve rakip seçmişlerdir? Bizce bunun sebebi çok açıktır: Her haklı ve büyük davanın, her önemli meselenin karşısında onun önem ve büyüklüğüne oranla onu sevip bağlananlar bulunduğu gibi, ona kin ve düşmanlık bes­leyenler de vardır. Böyle olması da Allah’ın câri sünneti, devam edegelen âdetidir. Çünkü her şey zıddıyla daha çok tanınıp gelişme kaydedebilir.

Ancak Kur’ân, İslâmʹa karşı olanlar, ister Hıristiyan, ister Yahudî, is-’ ter komünist veya materyalist olsunlar, dönüş yapıp Hak’a teslimiyet gös­terdikleri taktirde geçmişleriyle bağlantılarının kalmayacağı, analarından yeni doğmuşcasına tertemiz olacakları müjdesini vererek Allahʹın imân edenlerden yana nasıl bir lütuf ve rahmet kapısını açık bulundurduğunu haber veriyor.

İnandıktan sonra tekrar küfre dönmek ise, beterin beteri, felâketin felâketi sayılır. Eski günah ve veballar tekrar bir kâbus gibi onların sırtı­na yükletilerek artık taşınması zor bir yük oluşturur. Böylece Allah’ın hük­mü yerine gelir. Sonra da İslâm âleyhine harcadıkları ile inandıktan sonra tekrar küfre dönmeleri hem dünyada, hem de âhirette içlerini burkup du­ran bir hasret olarak kalır. Dünyada hayat kanunu hedefine doğru kusur­suz ilerlerken azgınları da törpülemek suretiyle zaaftan zaafa uğratır, eğil­meyen başlar Allahʹın bu kanunu ve kudreti karşısında eğilir. Âhiret azâbı ise, daha elim ve devamlıdır.

ZITLARIN SÜRTÜŞMESİ

«Bu da Allahʹın temizi murdardan ayırt et­mesi, murdarın bir kısmını bir kısmı üzerine yığıp hepsini toptan Cehen­nemʹe koyması içindir. »

İnsanoğlu hem kendi iç âleminde, hem de dış âleminde durmadan zıtların sürtüşüp çarpıştığı bir ortamda yaşamaktadır. Bunun dışına çıkması mümkün değildir. İçinde nefis ve ruh, dışında melek ve şeytan; içindeki inancının hilâfına inanca sahip olanların saldırısı; dünya kavşağında önü­ne konulan Cennet ve Cehenemʹe uzanan iki ayrı yol ve iki değişik itici güç; yine birbirine zıt iki ayrı gıdaya muhtaç olan beden ve ruh.. Bütün bu zıtlar insan hayatını harekete geçirmekte, ona canlılık getirmekte ve durmadan araştırmaya, didinip bir şeyler bulmaya, bir şeyler düşünmeye itmektedir. Böyle olmasaydı, hayat canlılık kazanmaz, âtıl kalırdı.

O bakımdan zıtların sürtüşüp tartıştığı bir ortamda insanın içindeki cevher ortaya çıkmakta, karakteri belli olup gerçek değeri anlaşılmaktadır. Gerçi Cenâb-ı Hak, her insanı en iyi bilir ve takdir eder, ama kendi bilme­sini tek ölçü ve kıstas olarak ortaya koymaz, onun gerçek değerini belir­leyecek birtakım denemelerden geçirir, mehenk taşına vurup ayarını or­taya çıkarır. Sonunda temiz murdardan ayırt edilir de murdarlar biraraya getirilerek lâyık oldukları yere sevkedilirler.

ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI

Yukarıdaki âyetlerle, İslâm düşmanlarının, insanları Allah yolundan alıkoymak için mallarını durmadan harcadıkları konu edildi ve onların bu tür faaliyetlerinin sürüp devam edeceğine dikkatler çekildi. İstedikleri ne­ticeyi elde edemiyecekleri için de harcadıkları emeklerin bir yürek acısı olarak dünyada onları rahatsız edeceği, âhirette ise ebedî hasret olarak içlerini burkacağı belirtildi. Sonra da ölmeden önce bâtılı bırakıp hakka dö­nenlerin bağışlanacağı beyân edildi. Aksi halde Allahʹın, carî sünnetinin hükmünü yürüteceği bir uyarı anlamında hatırlatıldı.

Aşağıdaki âyetlerle, İslâm’a, ahlâk ve fazîlete, hak ve adâlete karşı olup dönüş yapmayanlar, o tutumlarını tam bir fitne ve bozgunculuk düze­yinde tutmaya devam ederlerse, herhalde onları tesirsiz hale getirmenin farz olduğu; insanlığın mutlak saadetinden yana olan İslâmʹın, Hakʹın de­ğişmeyen dini olarak sapasağlam ayakta kalmasının ancak fitnecileri tenkîl etmekle mümkün olabileceği belirtiliyor. Allahʹın ise, haktan yana olan­ların yegâne sâhibi bulunduğu ve en güzel sâhibin de, yardımcının da O ol­duğu müjdeleniyor.