MEÂLİ:
17- Eğer Allah sana bir sıkıntı ve üzüntü dokundurursa, onu Oʹndan başka giderip kaldıran bulunmaz. Ve eğer sana bir hayır dokunursa, (şüphesiz ki) O, her şeye gücü yetendir.
18- O, kulları üstünde eşsiz üstünlüğe, sınırsız tasarrufa sâhiptir; O hikmetle tasarrufta bulunandır, (her şeyden) haberlidir.
İLGİLİ HADÎSLER
İbn Abbas (R. A. ) anlatıyor:
- Bir gün Resûlüllâh (A. S. ) Efendimizin yanında bulunuyordum. Bana ilgi göstererek şöyle buyurdu:
«Ya Abdellah! Sana birkaç kelime öğreteceğim; Allahʹın hakkını koru ki Allah da seni (kötülüklerden, sıkıntılardan) korusun. Allahʹın hakkına saygılı ol ki, Allahʹın yardımını karşında bulasın. İstediğin, dilekte bulunduğun zaman, Allahʹtan iste. Yardım beklediğinde Allahʹtan yardım bekle.. Bilmiş ol ki, ümmetin hepsi toplanıp sana bir şey ile yarar sağlamaya çalışsalar, ancak Allahʹın yazıp takdîr ettiğini sağlıyabilirler. Toplanıp sana bir zarar vermek isteseler ancak Allah’ın takdîr edip yazdığı şey ne ise ona göre zarar verebilirler. Kalemler kaldırıldı, sahifelerin (mürekkebi) kurudu. » (Tirmizî/kıyâmet: 59- Hadistin sahihtin - Ahmed: 1/293, 303. 307)
«Allahʹın hakkını koruyup muhafaza et ki onun (yardımını) karşında bulasın. Genişlik zamanında Allahʹı bil ki, O da seni sıkıntılı zamanlarında bilsin. Bilmiş ol ki, sana dokunmadan sapıp geçecek (musîbet ve sıkıntı) herhalde dokunacak değildir. Sana dokunacak şey de hatâ edip sapacak değil. Bilmiş ol ki, yardım sabırla beraberdir. Ferahlık ise sıkıntıyla beraberdir. Doğrusu her sıkıntıyla beraber bir genişlik ve ferahlık vardır. » (Ahmed bin Hanbel)
«Allah, ilk önce kalemi yarattı ve ona: yaz, dedi. Kalem ne yazayım? diye sordu. Allah, kıyamete kadar olmuş olacak her şeyi yaz, buyurdu. Kalemin mürekkebi kurudu, sahifeler dürülüp kaldırıldı. » (Ahmed: 1/116, 118, 140 - Tirmizî/hudud: 1, Ubade b. Sâmit (R. A. )den)
KADER ÇİZGİSİ
«Eğer Allah sana bir sıkıntı ve üzüntü dokundurursa, onu Oʹndan başka giderip kaldıran bulunmaz. »
Allahʹın öncesiz ve sonrasız ilmi, geçmiş-gelecek her şeyi, her olayı kapsayıp kuşatmıştır. Her insanın kendi çevresine, aklına, yeteneğine, irâde ve idrâkine göre işliyeceği iyilik, ya da kötülükler; her insana dokunacak hayır ve musibetler önceden tesbit edilip yazılmış ve her birinin model ve örneği MİSAL âleminde sergilenmiştir.
Ancak bütün bunları önceden tesbit edip yazan kalemler ikiye ayrılır: Biri KALEM-İ A’LÂ = En Yüce Kalem diğeri aşağı derecedeki AKLÂM = Kalemlerdir. Kalem-i Aʹlâʹnın yazdığı, daha çok kâinatın mevcut düzeni, düzenin bozulması, kıyâmetin kopması, Peygamber ve Kitapların gönderilmesi, kimlerin Peygamber, kimlerin velî yaratılacağı gibi önemli hususlardır. Bunların değişmesi mümkün değildir. «Benim katımda söz değişmez. » âyeti buna işârettir.
Resûlüllâh (A. S. ) Efendimizin sözünü ettiği Kalem işte budur. O yazdığını. yazdıktan sonra mürekkebi kurumuş, sahifeler de dürülüp kaldırılmıştır. Artık değişmesi, silinmesi söz konusu değildir. Kalemler ise, hâlen de yazmaya devam etmektedirler. Resûlüllâh (A. S. ) Efendimiz bu kalemlerin gıcırtı seslerini duyduğunu şu hadîsleriyle belirtmişlerdir: «Sonra Cibril benimle yükseldi, derken öyle bir düzeye geldim ki Kalemlerin gıcırtı seslerini duydum.. » (Zührî: İbn Abbas (R. A. )dan - Buharî/sâlat: 1, enbiyâ: 5 - Müslim/ imân: 263 - Ahmed: 5/144)
Evet, Mi’rac gecesi Efendimizin gıcırtı seslerini işittiği kalemler, sözünü ettiğimiz ikinci AKLÂMʹdır. Bunların yazdıklarını Cenâb-ı Hak bazı sebeplerden dolayı bazen siler, bazen tesbit eder. Kurʹânʹda, «Allah dilediğini siler, dilediğini sabit bırakır; Ümmü’l-Kitap (Ana Kitap) Oʹnun yanındadır. » âyeti buna işârettir. (Ra’d sûresi: 39)
Ayrıca konumuzu oluşturan ilgili âyette belirtilen, «Eğer Allah sana bir sıkıntı ve üzüntü dokundurursa, onu Oʹndan başka giderip kaldıran bulunmaz ve eğer sana bir hayır dokundurursa, (şüphesiz ki) O, her şeye gücü yetendir. » mealindeki hususa gelince, kulun irâdesiyle meydana gelecek sıkıntı ve ferahlığı Kalemler yazar; ama Allah bazan kulun iyi veya kötü bir halinden dolayı yazılanı siler ve o silince artık onu değiştiren bulunmaz. Bu sebeple sadaka, ana-babaya iyilik, yakınlarla samimi ilgi kurmak gibi iyi haller İlâhî rahmeti coşturur ve kulun irâdesi doğrultusunda meydana gelecek ve önceden yazılmış bulunan musîbeti Allah silip kaldırır. Çünkü Ana Kitap O’nun katindadır.
YORUMLAR - RİVÂYETLER
DURR = ZARAR: Elem, üzüntü, korku ve bunlardan birine sebep olan sıkıntı demektir.
NEFİ’ = YARAR: Lezzet, sevinç ve bunlardan birine yol açan iyilik demektir.
HAYR: Zararı savmakla yararı elde etmek arasındaki ortaklaşa ölçünün ismidir.
KAHİR: Yarattığını yüksek terbiyeyle yöneten, yönettiğini disipline eden, hiçbir şeyden âciz olmayan, her şeyi hükümranlığı altında tutup dilediği gibi hikmetle tasarruf eden yüce kuvvet ve kudret sâhibi zat, demektir. Bu bakımdan Allah’ın sıfatlarından biri sayılmıştır.
ÂYETLER ARASINDA BAĞLANTI
Yukarıda geçen âyetlerle, Allah’ın her şeyi kendi tedbir ve kudretiyle yönettiği belirtildi. Kulları üstünde eşsiz bir hükümran bulunduğuna dikkatler çekildi. Hikmetle tasarrufta bulunduğu, her şeyden haberdar olduğu açıklandı.
Aşağıdaki âyetlerle Onun hikmetinin müstesnâ eserlerinden biri olan Hz. Muhammed (A. S. )ın son nebî olarak gönderildiği, Kurʹânʹın da son kitap olarak indirildiği hatırlatılıyor. İnkârcılar bu yüce hikmete inanmasalar bile şâhit olarak Allah’ın yettiği açıklanıyor. Sonra da Kurʹânʹdan önceki semavî kitaplarda yazılı bulunan son peygamberin sıfatlarına işâret edilerek bu sebeple Kitap Ehlinden olan din âlimlerinin Hz. Muhammedʹi (A. S. ) öz çocuklarını tanıdıkları gibi tanıdıklarına temas ediliyor.